MİT’in resmî internet sitesindeki 'Özel Koleksiyon/Belgeler' bölümünde yayımlanan raporun, Erzurum B Amirliği tarafından Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti’ne gönderildiği belirtildi. Belgede, özellikle Trabzon-Gümüşhane güzergâhı ve Zigana çevresinde incelemelerde bulunan yabancı botanikçilerin faaliyetlerine dikkat çekildi.
'Günde 30 kilometre geziyor, dağlara tırmanıyorlardı'
Raporda, 1930 yılında bölgeye gelen iki yabancı botanikçiye bir istihbarat memuru ile vilayetin ziraat müdürünün refakat ettirildiği aktarıldı. Ancak görevlilerin araştırmacıların temposuna yetişemediği ve bir süre sonra geri döndüğü ifade edildi.
Belgede, bu durum 'Onlar günde 30 kilometre geziyor, dağlara tırmanıyorlardı. Hülâsa ne olduklarını ve ne yaptıklarını fennî bir şekilde tezahür ettirmek mümkün olamadı' sözleriyle anlatıldı.
Araştırmaların uzmanlar eşliğinde izlenmesi önerildi
Yabancıların faaliyetlerine yönelik gözetimin yüzeysel kaldığı değerlendirmesine yer verilen raporda, Zigana’da aylarca araştırma yapan iki İngiliz’in çalışmalarının ilgili bakanlıklardan görevlendirilecek uzmanlar eşliğinde denetlenmesi önerildi.
Ayrıca yabancı seyyah ve araştırmacılar hakkında ilgili kurumların elindeki bilgilerin istihbarat servisiyle paylaşılması talep edildi.
MİT, 1933 tarihli raporla dönemin yabancı araştırmacılara yönelik takip ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin tarihî bir belgeyi erişime açmış oldu.
Kaynak: İHA
