Google, 14 Ağustos tarihinde Türkiye’nin ilk kadın gök bilimcilerinden biri olan Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan’ı anmak amacıyla özel bir Doodle yayımladı. Bu Doodle, Gökdoğan’ın 113. doğum gününü kutlamak için hazırlandı ve kısa sürede birçok kişinin dikkatini çekti. Doodle sonrası, “Nüzhet Gökdoğan kimdir?” sorusu arama motorlarında en çok sorgulanan konular arasına girdi.
Nüzhet Gökdoğan’ın yaşamı ve akademik kariyeri nasıl şekillendi?
Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan, 1910 yılında İstanbul’da dünyaya geldi. Babası, Atatürk’ün silah arkadaşlarından tümgeneral Mehmet Zihni Toydemir, annesi ise Nebihe Hanım’dır. Eğitim hayatına erken yaşlarda başlayan Gökdoğan, Erenköy Kız Lisesi’nden 1928 yılında mezun oldu. Bu dönemde kazandığı devlet bursu, onu yurtdışına göndererek kariyerinde önemli bir dönüm noktası oluşturdu.
Gökdoğan, Fransa’da Lyon Kız Lisesi’nde Fransızca öğrenim gördükten sonra, Lyon Üniversitesi’nde matematik lisansını tamamladı. Ardından Paris Üniversitesi’nde fizik eğitimine başladı ve Paris Gözlemevi’nde staj yaparak astronomi alanındaki bilgisini geliştirdi.
Nüzhet Gökdoğan’ın bilim dünyasındaki katkıları nelerdir?
Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi Enstitüsü’nde görev alan Gökdoğan, burada “ilk Türk doçenti” unvanını aldı. Bu görev, Cumhuriyet döneminde bilim alanında yerli kadroların güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi. Ayrıca, üniversite bahçesine gözlemevi kurulması çalışmalarına katılarak Türkiye’de astronominin kurumsallaşmasına katkıda bulundu.
1936 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi’ne müderris muavini olarak atanan Gökdoğan, bu kurumun ilk kadın çalışanı oldu. 1946 yılına kadar burada matematik doçenti olarak görev yaptı. Bu dönemde kadın akademisyenlerin sayısının sınırlı olması, Gökdoğan’ın İTÜ’deki varlığını toplumsal açıdan önemli kıldı.
Nüzhet Gökdoğan’ın akademik yayınları ve dernek çalışmaları
Gökdoğan, 1937 yılında İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde doktora tezini tamamladı ve 1940 yılında doçent unvanını aldı. 1948 yılında profesör unvanını alan Gökdoğan, akademik yaşamı boyunca 6 ders kitabı çevirdi, 3 ders kitabı yazdı ve 13 bilimsel makale yayımladı. Ayrıca, Türk Matematik Derneği ve Türk Kadınlar Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı ve Türk Astronomi Derneği’nin başkanlığını 20 yıl boyunca sürdürdü.
1951-1952 yıllarında Amerika Birleşik Devletleri’nde önemli gözlemevlerinde çalışarak uluslararası düzeydeki yetkinliğini artırdı. Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan, 24 Nisan 2003 tarihinde hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi. Ardında, Türkiye’de astronomi eğitiminin kurumsallaşmasına katkı sağlayan güçlü bir miras bıraktı.
