Küresel gübre piyasasında arz sorunları büyürken, Rusya'dan dengeleri etkileyebilecek yeni bir hamle geldi.
Moskova yönetimi, gübre ihracatına yönelik kota uygulamasını aralık ayına kadar uzattığını duyurdu.
Yeni İhracat İzni Miktarları Nedir?
Yetkililer tarafından yapılan açıklamaya göre, 1 Haziran-30 Kasım döneminde Rus üreticilere toplam 20 milyon tonluk ihracat izni verilecek.
Bu durum, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıkların uluslararası gübre ticaretini ciddi biçimde sekteye uğratmasının ardından alınan bir karar olarak öne çıkıyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki Durumun Etkileri Neler?
Deniz taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki fiili kapanma, küresel gübre sevkiyatının yaklaşık üçte birini doğrudan etkiledi.
Bu durum, dünya genelinde gıda arzına yönelik riskleri artırırken, birçok ülkeyi alternatif tedarik arayışına yöneltti.
Küresel Piyasalarda Fiyat Baskısı Artıyor mu?
Öte yandan piyasadaki daralma yalnızca lojistik kaynaklı değil. Çin ve Rusya gibi büyük üreticilerin ihracata sınırlama getirmesi, küresel rekabeti daha da kızıştırıyor.
Bu da ithalatçı ülkelerin daha sınırlı ürün için daha yüksek bedeller ödemesine neden oluyor. Bloomberg verilerine göre, küresel gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini karşılayan Rusya, halihazırda iç piyasayı korumaya öncelik veren bir politika izliyordu.
Mayıs ayı sonuna kadar geçerli olan önceki kota 18,7 milyon ton seviyesindeydi ve yerli üreticilerin daha uygun fiyatlarla gübreye erişmesi hedeflenmişti.
Yeni düzenlemeyle birlikte ürün bazında ihracat dağılımı da netleşti. Buna göre 8,7 milyon ton azotlu gübre, 4,2 milyon tonun üzerinde amonyum nitrat ve yaklaşık 7 milyon ton kompleks gübre ihracatına izin verilecek.
Kota uygulamasında bazı istisnalar da dikkat çekiyor. Abhazya ve Güney Osetya'ya yapılacak sevkiyatlar, uluslararası transit taşımalar ve insani yardım kapsamındaki gönderimler bu sınırlamanın dışında tutulacak.
Piyasalarda fiyat baskısı ise artışını sürdürüyor. Azotlu gübre fiyatları, İran savaşının başladığı şubat ayı öncesine kıyasla neredeyse iki katına çıktı.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın devam etmesi halinde fiyatların daha da yükselebileceği uyarısında bulunuyor. Artan maliyetler, özellikle çiftçiler açısından önemli bir risk oluşturuyor.
Gübre kullanımının azalması, tarımsal verimde düşüşe yol açabilir. Bu da önümüzdeki dönemde gıda fiyatlarında yeni bir yükseliş dalgasını tetikleyebilir.
Genel tabloya bakıldığında, Rusya'nın ihracat kotalarını uzatma kararı, zaten kırılgan olan küresel gübre piyasasında baskıyı artırırken, tarım sektöründe maliyetlerin uzun süre yüksek kalacağına işaret ediyor.
