Çocukların yeterince sebze yemesi, ebeveynler için sıkça karşılaşılan bir zorluktur. Bu durumun başlıca nedenlerinden biri, çocukların erken yaşlarda tatlı yiyecekleri tercih etmeye başlamasıdır. Anne sütü bile doğal şekerler içerdiğinden, katı gıdalara geçtiklerinde bir parça brokoli ya da bir kaşık ıspanak yedirmek oldukça güç hale gelebilir. Oysa çocukların bol miktarda meyve ve sebze içeren çeşitli bir diyete ihtiyaçları vardır. Kötü beslenme, bilişsel işlevleri, konsantrasyonu, davranışları ve okul performansını olumsuz etkileyebilmektedir.
Araştırmacılar, çocukluk döneminde beslenme alışkanlıklarını iyileştirmenin yeni yollarını araştırmakta ve bazı yenilikçi çözümler geliştirmektedir. Uzmanların evde deneyebileceğiniz altı basit yöntemi aşağıda sıraladık.
Çocukları Sebzelere Sık Sık Maruz Bırakmak Neden Önemli?
İngiltere'de Leeds Üniversitesi'nde biyopsikoloji profesörü olan Marion Hetherington, erken çocukluk döneminde farklı türde sebzeleri sık sık sunmanın büyük bir fark yaratabileceğini belirtmektedir. Çocukların sebzelere olan ilgisini artırmak için en etkili dönem okul öncesi yıllarıdır. Hetherington, 'Beş yaşına kadar çocukları sebze yedirmeye başlamazsanız, artık çok geç olur' şeklinde uyarıda bulunmaktadır. Araştırmalar, çocukların bir yiyeceği kabul etmeden önce genellikle birkaç kez tekrar tekrar sunulmasına ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Ancak bu sayının tam olarak kaç olduğu konusunda bulgular karışıktır; 5 ile 15 arasında değişiklik göstermektedir.
Bir yaşın altındaki çocuklar, genellikle yeni yiyecekleri denemeye karşı daha az isteklidir. Bu durum, besin neofobisi olarak bilinen yeni bir yiyeceğe karşı duyulan korkudan kaynaklanmaktadır. Okul öncesi çocuklar (3-4 yaş) ise daha fazla maruz kalmaya ihtiyaç duyabilir.
Sebzeleri Ne Zaman Sunmalıyız?
Çocuklara bir yiyeceğin onlar için iyi olduğunu söylemek, genellikle ters etki yaratabilir. Çünkü çocuklar, 'sağlıklı' yerine 'lezzetli' olarak tanımlanan yiyecekleri seçme eğilimindedir. Bu nedenle sebzeleri sunma zamanına dikkat etmek önemlidir. Hetherington, sebzelerin çocuklar en aç oldukları anda, yani öğünün başında sunulmasının yeme olasılığını artırdığını ifade etmektedir. Çocuklar genellikle en çok sevdikleri yiyecekleri ilk olarak tüketmektedir. Bezelye gibi diğer sebzeler, çocukların açlıkları azaldığında tercih edilmeyebilir.
Bu nedenle, sebzeleri sunarken diğer yüksek kalorili yiyeceklerle rekabeti ortadan kaldırmak faydalı olabilir. Böylece çocukların sebzeleri tercih etme olasılığı artmaktadır.
Porsiyonları Nasıl Ayarlamalıyız?
Sebzeleri kahvaltıda veya yemekten önce sunmak her zaman mümkün olmayabilir. Bunun yerine, servis porsiyonlarının oranlarını ayarlamak da bir başka etkili yöntemdir. Yüksek kalorili bileşenleri azaltıp sebzelerin miktarını artırmak, çocukların daha fazla sebze tüketmesine yardımcı olabilir. Sebzeleri garnitür olarak artırmak veya havuç ve kabak gibi sebzeleri soslara rendelemek bu yöntemin uygulanabilir yollarındandır.
Araştırmalar, çocuğun tabağındaki meyve ve sebze miktarının %50 artırılmasının, yedikleri meyve ve sebze miktarını artırdığını göstermektedir. Bu durum, çocukların daha fazla sebze tüketmesine katkı sağlamaktadır.
Yiyeceklerin Görünümünü Değiştirmenin Önemi Nedir?
Çocukların yediği yiyeceği nasıl algıladığını değiştirmek, sebze tüketimini artırmanın bir yolu olabilir. Yemek tercihimizin büyük bir kısmı gözlerimizle başlar. Birden fazla seçenek sunulduğunda, çocuklar en tanıdık ve hoş görünen yiyeceğe yönelirler. Bu nedenle, yiyeceklerin sunumunu değiştirmenin çocukların daha fazla sebze yemesine yardımcı olabileceği düşünülmektedir. 10-13 yaş arası çocukların, ayrı tabaklar yerine tek bir kapta porsiyonlanmış şekilde sunulan sebzeler arasından daha fazla seçip yedikleri gözlemlenmiştir.
Ebeveynlerin yediği yiyecekler, çocukların neyi yemenin normal olduğuna karar vermesinde önemli bir rol oynamaktadır. Ebeveynler sağlıksız atıştırmalıklar tüketirse, çocuklarının da bunu yapma olasılığı artmaktadır. Yeni Zelanda'da yapılan bir araştırma, daha sağlıklı beslenen ebeveynlerin çocuklarının daha az kek, çikolata ve tuzlu atıştırmalık tükettiğini göstermektedir. Benzer şekilde, sağlıklı beslenme davranışlarını modelleyen ebeveynlerin çocuklarının daha fazla meyve ve sebzeden hoşlandığı tespit edilmiştir.
Yemek Yeme Alışkanlıklarını Eğlenceli Hale Getirmek Mümkün mü?
Yediklerimizin büyük bir kısmı yiyecekle kurduğumuz ilişkiye dayanır. Araştırmacılar, çocukları belirli yiyecekleri yemeye zorlamanın, yiyeceklerden alınan keyfi azaltabileceği ve daha az sağlıklı bir diyete yol açabileceği uyarısında bulunmaktadır. Ayrıca, çocukları sağlıksız bir ödülle teşvik etmek, sağlıksız yiyeceklere olan tercihlerini artırabilir. Bu nedenle, yemek yeme alışkanlıklarını eğlenceli hale getirmek, çocukların sebze tüketimini artırmak için önemli bir strateji olarak öne çıkmaktadır.
