Türkiye'de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 2024 yılında hastalık raporlarına toplamda 21 milyar TL harcama gerçekleştirmiştir. Bu durum, çalışanların hastalık izinlerini nasıl kullandıkları ve bu izinlerin hangi demografik gruplar arasında dağıldığı konusunda önemli veriler sunmaktadır. Avrupa genelinde hastalık izinlerinde gözlemlenen artış, Türkiye'deki durumu daha da ilginç hale getiriyor.
Geçtiğimiz yıl, Türkiye'de çalışanların en çok 'mazeret-saatlik' izin kullandığı belirlenmiştir. Özellikle genç çalışanların, yaşlı çalışanlara göre daha fazla izin kullandıkları görülmektedir. Bu durum, iş gücü piyasasında farklı dinamiklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Avrupa’da Hastalık İzinlerinde Artış Nedenleri Neler?
Avrupa'da hastalık izinlerinde son yıllarda kayda değer bir artış yaşanmaktadır. İspanya gibi ülkelerde, 2017-2024 döneminde geçici iş göremezlik yani hastalık izni oranları yaklaşık yüzde 60 artış göstermiştir. Aynı dönemde, ortalama izin süresi de yüzde 15 oranında uzamıştır. Bu veriler, genç çalışanların hastalık izni kullanımında daha belirgin bir artış olduğunu göstermektedir.
25-35 yaş grubundaki çalışanların hastalık izni kullanımındaki artış yüzde 66 olarak kaydedilirken, 55-65 yaş grubunda bu oran yüzde 43 olarak belirlenmiştir. Bu durum, genç çalışanların sağlık gerekçesiyle daha sık izin aldığını ortaya koymaktadır.
Yaş Gruplarına Göre Hastalık İzni Kullanımında Farklılıklar Var mı?
Yaş ilerledikçe hastalık izni süresinin uzadığı gözlemlenmektedir. 55-65 yaş aralığındaki çalışanların ortalama hastalık izni süresi 79 gün olarak hesaplanırken, genç çalışanlarda bu süre yaklaşık 46 gün seviyesindedir. Bu durum, yaş grupları arasında hastalık izni kullanımında belirgin bir farklılık olduğunu göstermektedir.
Serbest çalışanların hastalık izni kullanım oranı ise oldukça düşüktür. Bin kişi başına düşen hastalık izni sayısı 10,3 olarak ölçülürken, ortalama izin süresi 112 gün olarak kaydedilmiştir. Maaşlı çalışanlarda ise bu oran bin kişi başına 38,3 hastalık izni ve ortalama 42 gün ile sınırlıdır.
Hastalık İzni Kullanımında Cinsiyet ve İşletme Büyüklüğü Etkili mi?
Veriler, kadın çalışanların erkeklere kıyasla daha sık hastalık izni kullandığını ortaya koymaktadır. Ayrıca, büyük ölçekli işletmelerde çalışanların hastalık izni oranı, mikro işletmelere göre yüzde 81 daha yüksektir. Kamu sektöründe bu oran yüzde 14 artarken, daimi sözleşmeli çalışanlarda belirli süreli çalışanlara göre yüzde 12 daha fazla hastalık izni görülmektedir.
Orta gelir grubundaki çalışanların izin oranı ise en düşük gelir grubuna kıyasla yüzde 52 daha azdır. Türkiye'de yaş gruplarına göre ayrıntılı hastalık izni verileri düzenli olarak yayımlanmamakla birlikte, SGK'nın geçici iş göremezlik ödeneği verileri bu konuda önemli bir ışık tutmaktadır.
2024 yılında SGK'nın toplam rapor ödemeleri yaklaşık 33,7 milyar TL'ye ulaşmış, bunun yaklaşık 21 milyar TL'si hastalık raporları için yapılmıştır. Bu veriler, Türkiye'deki hastalık izni kullanımının genel görünümünü yansıtmaktadır.
2025 Yılı İzin Tercihleri Nasıldır?
İnsan kaynakları platformu Kolay İK'nın Türkiye genelinde hizmet verdiği yaklaşık 4.500 firmadan derlediği 1 milyon izin verisine dayanan analizine göre, 2025 yılında çalışanların izin tercihleri değişim göstermiştir. Yıllık izinden sonra en çok talep edilen izin türü 'mazeret' ve 'saatlik izin' olmuştur. Çalışanlar, bu izinleri özellikle doktor randevuları, banka işlemleri ve resmi işlerini yıllık izin kullanmadan tamamlamak için tercih etmektedir.
Mazeret iznini uzaktan çalışma izni ve ücretsiz izin takip etmektedir. Bu durum, çalışanların izin kullanımında esneklik arayışının arttığını göstermektedir.
