Küresel emtia piyasalarında, özellikle tarım ürünlerinde yaşanan dalgalanmalar, jeopolitik gerilimler ve iklimsel faktörlerin etkisiyle belirgin bir şekilde hissedilmektedir. Soya fasulyesi fiyatlarının artışı, bu faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Karadeniz bölgesinden Hürmüz Boğazı'na ve Kızıldeniz'in güneyine kadar uzanan çatışmalar, tahıl ticaret koridorlarını olumsuz etkilemekte, Avrupa ve ABD'de yaşanan aşırı sıcak hava dalgaları ise tarım üretiminde ciddi sorunlara yol açmaktadır.
Bu bağlamda, önemli tarım üretim bölgelerinde artan El Nino riski, küresel gıda enflasyonu tehdidini yeniden gündeme getirmiştir. Yükselen enerji ve gübre maliyetleri, soya fasulyesi fiyatlarındaki artışın bir diğer önemli etkenidir. ABD'nin önde gelen tarım bölgelerinde yaşanan kuraklık, arz endişelerini artırmakta ve bu durum soya fasulyesi üretiminde verim kaybına yol açabileceği öngörülmektedir.
Kurak Hava Koşullarının Etkisi Nedir?
Soya fasulyesinin ağustos ayında kabuk oluşumu ve dolum aşamasına girmesi nedeniyle, bu dönemdeki hava koşullarının nihai küresel üretimi önemli ölçüde etkilemesi beklenmektedir. Kurak hava koşulları, soya fasulyesi verim potansiyelini azaltma riski taşımaktadır. Chicago Ticaret Borsası'nda işlem gören soya fasulyesinin kile başına fiyatı, 12,49 dolara çıkarak Mayıs 2024'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşmıştır.
Mayıs 2024 döneminde soya fasulyesi fiyatları 12,58 dolara kadar yükselmişti. 2025 sonuna kadar fiyatların yüzde 18,9 oranında artış göstermesi beklenmektedir.
Çin'in Soya Fasulyesi İthalatı Ne Kadar Etkili?
Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, soya fasulyesindeki fiyat artışının tek bir nedene bağlanamayacağını belirtmiştir. Özellikle Çin'in yaptığı ithalatın, fiyatlardaki yükselişin ana etkenlerinden biri olduğunu ifade eden Ergezen, Çin'in dünya genelinde en büyük soya fasulyesi ithalatçısı konumunda olduğunu vurgulamıştır. Son dönemde ABD'den gerçekleştirilen soya fasulyesi alımları, iki hafta içinde 812 bin tonluk bir satışla sonuçlanmıştır.
ABD'de hava sıcaklıklarının yüksek ve yağışların düzensiz olması, bu durumu daha da karmaşık hale getirmektedir. Brezilya'nın El Nino etkisi nedeniyle sıcaklıkların değişkenlik göstermesi, bu ülkedeki üretimi de etkilemektedir. El Nino'nun 2027 yılına kadar devam etmesi beklenmektedir ve bu durum, soya fasulyesi rekoltesinde beklenmedik düşüşlere yol açabilir.
Soya Fasulyesi Stokları ve Talep Durumu Nasıldır?
Ergezen, soya fasulyesi stoklarının güçlü olmadığını vurgulamaktadır. Talep tarafında artış yaşandığı, özellikle Çin'in alımları ve petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte biyodizel ve biyoyakıt talebinin arttığı ifade edilmektedir. Bu durum, soya fasulyesi fiyatlarının önümüzdeki dönemde güçlü kalmasına neden olabilir.
Sonuç olarak, soya fasulyesi fiyatlarındaki artış, birçok faktörün bir araya gelmesiyle şekillenmektedir. Küresel piyasalardaki gelişmeler ve iklim koşulları, bu ürünün fiyatlamasında önemli rol oynamaktadır.
