Peru Kongresi, 1980–2000 yılları arasında yaşanan iç savaş döneminde yargılanmış veya hüküm giymiş güvenlik güçlerini kapsayan af yasasını onayladı. Düzenleme, terörle mücadele operasyonları sırasında insan hakları ihlallerine karışan asker ve polisleri kapsıyor.
Mağdur Aileleri ve Uluslararası Kurumlar Tepkili
Avukatlar ve mağdur yakınları, yasanın uygulanmaması için hukuki süreç başlatacaklarını duyurdu. İnsan hakları ihlallerinden sorumlu personelin affını “yasa dışı, insanlık dışı ve adaletsiz” olarak nitelendiren taraflar, adaletin sağlanmadığını vurguluyor. Inter-Amerikan İnsan Hakları Mahkemesi (IACHR) ve bazı uluslararası kurumlar da yasanın cezasızlık ortamını güçlendirdiğini belirterek Peru’ya düzenlemeyi gözden geçirme çağrısında bulundu.
Cumhurbaşkanı Boluarte’den Tepki
Cumhurbaşkanı Dina Boluarte, Polis Teknik Yüksekokulu mezuniyet töreninde yaptığı konuşmada, IACHR’nin müdahale çağrılarına tepki gösterdi. Boluarte, “Biz kimsenin kolonisi değiliz ve hayatlarını terörizme karşı savaşta riske atan Silahlı Kuvvetlerimizin ve Ulusal Polisimizin üyelerine adalet sağlamayı amaçlayan bir yasa tasarısını askıya almak isteyen IACHR’nin müdahalesine izin vermeyeceğiz.” dedi.
İç Çatışma Dönemi ve İnsan Hakları İhlalleri
1980’lerde Maoist Sendero Luminoso örgütü kırsalda silahlı eylemler başlattı, köylüler, yerel yetkililer ve devlet kurumlarını hedef aldı. Tupac Amaru Devrimci Hareketi (MRTA) ise rehine alma ve bombalı saldırılarla güvenlik güçlerine zarar verdi.
Ordu ve Ulusal Polis, bu örgütlere karşı yürüttükleri operasyonlarda sivillere yönelik keyfi infaz, zorla kaybetme ve işkence gibi ağır ihlaller gerçekleştirdi. Devlet destekli Özsavunma Komiteleri de örgütlere karşı silahlandırıldı, ancak bu grupların saldırılarında çok sayıda sivil hayatını kaybetti.
Peru’daki Hakikat ve Uzlaşma Komisyonu (CVR) raporuna göre, çatışma döneminde yaklaşık 69 bin kişi yaşamını yitirdi; çoğunluğu And bölgelerindeki yoksul Quechua köylülerinden oluşuyor.
Af Yasasının Kapsamı
Cumhurbaşkanı Boluarte tarafından imzalanan yasayla, iç çatışma döneminde yargılanan veya hüküm giymiş asker ve polisler affedilmiş oldu. Bu düzenleme, Peru’da yıllardır devam eden insan hakları tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
