ABD yönetiminin, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını kontrol altına almak amacıyla geniş kapsamlı bir kara operasyonu seçeneğini değerlendirdiği ancak planın yüksek riskler nedeniyle uygulanmadığı öne sürüldü. ABD basınında yer alan haberlere göre, operasyonun olası can kayıpları, İran'ın misilleme ihtimali ve küresel ekonomi üzerindeki etkileri nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump tarafından onaylanmadığı bildirildi.
CENTCOM Karargahında Kritik Değerlendirme Yapıldı
ABD merkezli CNN'in aktardığı bilgilere göre, ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, geçen ayın sonunda Florida'daki ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) karargahına gizli bir askeri brifing almak üzere acil bir ziyaret gerçekleştirdi. Haberde, Caine'in Brüksel'de NATO yetkilileriyle yaptığı görüşmelerin ardından doğrudan Tampa'ya geçerek değerlendirmelere katıldığı belirtildi.
CNN'e konuşan kaynaklar, söz konusu görüşmelerde İran'daki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının zorla ele geçirilmesine yönelik olası operasyon planlarının ele alındığını ve yönetimin bu seçeneği ciddi şekilde değerlendirdiğini ifade etti. Kaynaklara göre Caine, hazırlanan askeri seçenekler konusunda daha sonra Başkan Donald Trump'a bilgi verdi.
Yüksek Kayıp Riski ve Ekonomik Sonuçlar Belirleyici Oldu
Haberde yer alan bilgilere göre Trump, operasyonun uzun süreli bir çatışmaya dönüşebileceği, İran'ın sert karşılık verebileceği ve küresel ekonomik dengeleri olumsuz etkileyebileceği yönündeki değerlendirmeler sonrasında operasyona onay vermedi.
Konuya yakın kaynaklar, ABD Başkanı'nın özellikle Amerikan askerleri arasında yaşanabilecek yüksek can kayıplarından endişe duyduğunu aktardı. Askeri planlamalara aşina bir kaynak ise operasyonun çok sayıda risk barındırdığını belirterek, Trump'ın geçen ay kara harekâtına yeşil ışık yakmama kararının sürpriz olmadığını ifade etti.
Haberde ayrıca Trump'ın daha önce kamuoyu önünde İran'ın uranyum stoklarına el koyma ihtimalini gündeme getirdiği ancak ağır kayıplara yol açabilecek bir operasyonun kamuoyu desteğini bulamayacağından çekindiği kaydedildi.
Trump'ın, İran'ın petrol ihracatında kritik öneme sahip Harg Adası'nın kontrol altına alınması ihtimaline ilişkin değerlendirmelerde bulunduğu da belirtildi. Başkan Trump, Fox News'e verdiği röportajda bu senaryoya ilişkin olarak, ABD'nin böyle bir adımı sürdürebilecek kapasiteye sahip olup olmadığından emin olmadığını söyledi.
Operasyon İçin Yüzlerce Özel Kuvvet Personeli Gerekiyordu
CNN'in haberine göre, İran'daki uranyum stoklarının fiziksel olarak güvence altına alınması yalnızca hava saldırılarıyla mümkün görülmüyordu. Askeri planlamalar, yüzlerce özel harekât personelinin de yer aldığı büyük ölçekli bir kara gücünün sahaya konuşlandırılmasını gerektiriyordu.
Kaynaklar, uranyumun depolandığı tünel ağları ve yer altı tesislerinin operasyonu son derece karmaşık hale getirdiğini belirtti. Değerlendirmelere göre, söz konusu bölgelerde kontrol sağlanabilmesi için uzun süreli ve geniş kapsamlı bir askeri varlık oluşturulması gerekebilirdi.
ABD'li komutanların yaptığı risk analizlerinde operasyonun, özel kuvvetler açısından "yüksek" ile "aşırı" risk seviyeleri arasında değerlendirildiği ve görev başarıyla sonuçlansa dahi ciddi kayıpların yaşanabileceği sonucuna varıldığı aktarıldı.
İran'ın Savunma Önlemleri Operasyonu Daha Da Zorlaştırdı
Haberde, İran'ın son dönemde uranyum stoklarını korumaya yönelik güvenlik tedbirlerini artırdığı bilgisine de yer verildi. ABD istihbaratına yakın kaynakların aktardığına göre Tahran yönetimi, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun bulunduğu tesislerde ek koruma önlemleri aldı.
Bu kapsamda bazı tünellerin kasıtlı olarak çökertildiği, giriş noktalarının kapatıldığı ve bölgelere mayınlar yerleştirildiği öne sürüldü. Kaynaklar, bu adımların ardından yaklaşık yarım ton yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyuma ulaşmanın önceki döneme kıyasla çok daha zor ve tehlikeli hale geldiğini belirtti.
En Büyük Tehdit Tüneller ve Füze Sistemleri Olarak Görüldü
Askeri değerlendirmelerde, İran'ın konvansiyonel kara kuvvetlerinin geçmişe kıyasla zayıflamış durumda olduğu ancak yer altı tesisleri, mayınlı alanlar ve gelişmiş füze sistemlerinin ABD birlikleri açısından önemli tehdit oluşturmaya devam ettiği ifade edildi.
Kaynaklara göre, uranyumun depolandığı bölgelerdeki tuzaklı tüneller ile karadan havaya ve omuzdan atılan füze sistemleri operasyonun en kritik risk unsurları arasında yer aldı. İran'ın ayrıca önemli miktarda insansız hava aracı ve balistik füze kapasitesini koruduğu belirtildi.
Mayıs Ayında Operasyon Hazırlıkları Yapılmıştı
CNN'in daha önce yayımladığı haberlere göre, ABD ordusu mayıs ayı ortalarında İran'daki nükleer malzemelerin ele geçirilmesine yönelik bir operasyon hazırlığı yürüttü. Ancak yapılan değerlendirmelerde planın aşırı risk içerdiği sonucuna varıldı ve uygulamaya alınmadı.
Haberde, o tarihten bu yana İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun bulunduğu değerlendirilen yer altı tesislerini daha da güçlendirdiği ve olası bir müdahaleye karşı savunma önlemlerini artırdığı ifade edildi.
