Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ait Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler (KOBİ) istatistiklerini açıkladı. Revize edilen veri setiyle hazırlanan rapor; girişim sayısı, istihdam, ciro, üretim, teknoloji kullanımı, dış ticaret ve Ar-Ge faaliyetlerine ilişkin kapsamlı bir tablo ortaya koydu. Türkiye’de mevzuata göre 250 kişiden az çalışanı bulunan ve bilanço ya da net satışlarından en az biri 500 milyon TL’yi aşmayan işletmeler KOBİ olarak tanımlanıyor.
KOBİ’ler girişimlerin %99,6’sını oluşturdu
Sanayi ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren 3 milyon 928 bin girişim, 2024 itibarıyla KOBİ sınıfında yer aldı. Böylece KOBİ’ler, ülkedeki aktif girişimlerin %99,6’sını oluşturdu. Sadece girişim sayısında değil, ekonominin birçok temel göstergesinde de belirleyici rol oynayan KOBİ’ler; istihdamdan üretime kadar geniş bir alanda Türkiye ekonomisinin lokomotifi olmayı sürdürdü.
Bu çerçevede KOBİ’ler;
- İstihdamın %68,5’ini,
- Ciroyun %44,1’ini,
- Katma değerin %41,2’sini sağladı.
En fazla KOBİ’nin yer aldığı alan ise ticaret sektörü oldu. KOBİ’lerin %35,1’i ticarette, %15,3’ü ulaştırma ve depolama, %12,1’i ise imalat sanayinde faaliyet gösterdi.
İmalat istihdamda öne çıktı, katma değer rekor kırdı
Rapora göre KOBİ istihdamında en yüksek pay imalat sektörüne ait oldu. İmalat sanayinde faaliyet gösteren KOBİ’ler toplam istihdamda %25,4, üretim değerinde ise %41,2 pay aldı. Çalışan başına düşen katma değerde de dikkat çekici bir artış yaşandı. 2015 yılında 26 bin TL olan çalışan başına katma değer, 2024 yılında 479 bin TL’ye yükseldi. Bu değerin en yüksek olduğu grup ise orta ölçekli işletmeler oldu ve çalışan başına 969 bin TL seviyesine ulaştı.
Personel maliyetlerinde de belirgin bir yükseliş görüldü. 2015’te çalışan başına 17 bin TL olan ortalama personel maliyeti, 2024’te 253 bin TL’ye çıktı.
Teknoloji kullanımında düşük ve orta sınıf ağırlıkta
İmalat sanayindeki KOBİ’ler teknoloji düzeyine göre sınıflandırıldığında, işletmelerin önemli bir bölümünün hâlâ düşük ve orta teknoloji grubunda yer aldığı görüldü. 2024 itibarıyla imalat sektöründeki KOBİ’lerin %54,8’i düşük teknoloji, %32,1’i orta-düşük teknoloji düzeyinde üretim yaptı. Yüksek teknoloji grubunda üretim yapan KOBİ oranı ise sınırlı kaldı.
KOBİ’ler ihracatta güçlü varlık gösterdi
Dış ticaret verilerine göre KOBİ’ler, 2024 yılında Türkiye’nin toplam ihracatının %29,6’sını, ithalatının ise %15,9’unu gerçekleştirdi. Toplam KOBİ ihracatının %48’i Avrupa ülkelerine, %34,3’ü Asya ülkelerine yapıldı. İhracat ürünlerinin önemli bölümünü imalat sanayi ürünleri oluşturdu.
Ar-Ge ve patent faaliyetleri hız kazandı
Raporda KOBİ’lerin yenilik ve teknoloji geliştirme alanındaki hareketliliği de dikkat çekti. 2024 yılında KOBİ’ler 119 milyar TL Ar-Ge harcaması yaparak toplam Ar-Ge harcamalarının %28,8’ini üstlendi. Aynı yıl KOBİ’ler 1.417 patent başvurusu yaparken, bunların 615’i tescil edildi.
Fotoğraf: AA
