Yeni yayımlanan IQAir 2025 Dünya Hava Kalitesi Raporu, Avrupa genelindeki hava kirliliği durumunu gözler önüne serdi. Rapora göre, Avrupa'nın en kirli 10 kentinin yarısı Türkiye'de yer alırken, en temiz hava ise genellikle kuzey ülkelerinde kaydedildi.
Raporda, 43 ülkeden 2 bin 303 şehir incelenmiş ve birçok kentte ince parçacık madde (PM2.5) seviyelerinde artış gözlemlenmiştir. Dünya Sağlık Örgütü'nün belirlediği güvenli sınır olan 5 mikrogram/metreküp seviyesinin altında kalan şehir sayısı ise yalnızca 104 ile sınırlı kalmıştır.
Hava Kirliliği Sıralamasında Türkiye'nin Yeri Nedir?
Türkiye, hava kirliliği açısından dikkat çeken bir konumda yer alıyor. Iğdır, 64,4 µg/m³ seviyesindeki PM2.5 oranıyla Avrupa'nın en kirli şehri olarak listenin zirvesinde yer almıştır. İzmir’in Buca ilçesi 51,5 µg/m³ ile ikinci sırada, Iğdır'ın Gödekli köyü dördüncü, Konya altıncı ve Düzce sekizinci sırada bulunmaktadır.
Bu listeye göre, Sırbistan'dan Novi Pazar üçüncü sırada yer alırken, Bosna-Hersek'ten Prijedor, Gorazde ve Gracanica da ilk 10'da kendine yer bulmuştur. Sırbistan'dan Cacak ise listenin son sırasında bulunmaktadır.
Hava Kirliliğinin Nedenleri Nelerdir?
Uzmanlar, bu şehirlerdeki hava kirliliğinin başlıca nedenleri arasında fosil yakıt kullanımı, yoğun trafik, sanayi kaynaklı emisyonlar ve kirli havayı yere yakın tutan meteorolojik koşulların etkili olduğunu belirtmektedir. Bu faktörler, hava kalitesinin düşmesine ve sağlığı tehdit eden durumların ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Öte yandan, Avrupa’nın en temiz havasına sahip şehirleri büyük ölçüde Finlandiya'da bulunmaktadır. Utö Adası, 1,3 µg/m³ ile listenin zirvesine yerleşirken, Muonio, Kittilä, Ranua ve Nivala da ilk 10'da yer almıştır.
En Temiz Hava Alanları Nerelerde Bulunuyor?
Finlandiya'nın hava kalitesindeki başarısının arkasında düşük nüfus yoğunluğu, sıkı emisyon politikaları ve yenilenebilir enerji kullanımının yüzde 54’ün üzerinde olması gibi faktörler etkili olmuştur. Ülkede ayrıca hava kalitesi güvenli seviyelere en yakın şehir sayısının da en yüksek olduğu belirtilmektedir.
Listede İzlanda'dan Sandgerdi ve Alftanes, İsveç'ten Bredkälen ve Portekiz'den Faro da en temiz hava kategorisinde öne çıkan yerler arasında yer almaktadır. PM2.5 olarak bilinen ince parçacıklar, solunduğunda akciğerlere kadar ulaşarak kana karışabilmektedir. Uzmanlar, bu kirlilik türünün solunum yolu hastalıkları, kalp-damar rahatsızlıkları ve kanser gibi ciddi sağlık sorunlarıyla bağlantılı olduğuna dikkat çekmektedir.
Yüksek kirlilik seviyelerine maruz kalan bölgelerde yaşayanların hava kalitesini anlık takip etmesi, gerekli durumlarda kapalı alanlarda kalması ve uygun koruyucu ekipman kullanması önerilmektedir.
