DOSYA HABER - DAMLA EROĞLU
Almanya'dan İstanbul'a gelen Böcek ailesi, Fatih'te kaldıkları otelde fenalaşarak hastaneye kaldırıldı. Zehirlendikleri tespit edilen Kadir Muhammet Böcek (6) ve Masal Böcek (3), anne Çiğdem Böcek ile baba Servet Böcek, tedavi gördükleri hastanede hayatını kaybetti. Böcek ailesinin şüpheli ölümü üzerine İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından soruşturma başlatıldı.
Soruşturma kapsamında aralarında otel sahibi, çalışanlar, ilaçlama şirketi çalışanları ve ailenin yemek yediği dükkanların sahipleri olmak üzere 11 şüpheli gözaltına alındı. Adliyeye sevk edilen şüphelilerden 8'i tutuklanırken, 3'ü ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.
Türkiye'yi sarsan zehirlenme vakasının ardından gözler gıda güvenliği ve denetimlere çevrildi. Özellikle et ve tavuk ürünlerinde sık sık yaşanan zehirlenme vakalarının ölümle sonuçlandığı ortaya çıktı. Gıda güvenliği konusunda endişeye düşen vatandaşlar ise ''Hangi gıdalarda zehirlenme ihtimali var?'', ''Gıda zehirlenmesi öldürür mü?'' sorularını araştırmaya başladı.
İşte son yıllarda artış gösteren gıda zehirlenmeleri ve ölümle sonuçlanan olaylar...
GIDA ZEHİRLENMESİ NEDİR?
Gıda zehirlenmesi, bakteri, virüs, parazit veya bu mikroorganizmaların ürettiği toksinlerle kontamine olmuş yiyecek ya da içeceklerin tüketilmesi sonucunda gelişen akut bir sindirim sistemi rahatsızlığıdır. Vücut, zararlı maddeleri atmak için çeşitli savunma mekanizmaları devreye sokar. Bu nedenle bulantı, kusma, ishal ve karın ağrısı gibi belirtiler, vücudun toksinlerden arınmaya çalışmasının doğal bir sonucu olarak ortaya çıkar. Belirtiler çoğu kişide bir veya iki gün içinde hafifleyebilirken, bazı durumlarda tıbbi tedavi gerekebilir.
Gıdaların hazırlanması ve sunumu aşamasında hijyen kurallarına uyulmaması ve gıdaların hazırlandıktan sonra uygun saklama koşullarının sağlanamaması durumunda gıdalarda mikroplarla veya bunların toksinleri ile bulaş olur.
Gıda zehirlenmesinin en yaygın bakteriyel nedeni çiğ kümes hayvanlarında, pastorize edilmemiş sütte, kırmızı ette ve arıtılmamış suda bulunan bakterilerdir. Çok sık olmamakla birlikte gıda zehirlenmesine kimyasallardan gelen toksinler veya böcek ilaçları da neden olabilir. Ağır metal zehirlenmesi, mantar zehirlenmeleri bu grupta yer almaktadır.
GIDA ZEHİRLENMESİNİN BELİRTİLERİ NELER?
Gıda zehirlenmesinin en sık görülen belirtileri ishal, mide ağrısı, karın krampları, mide bulantısı, kusma ve ateştir. Belirtiler genellikle zehirlenmeyi takip eden 30 dakika ile 72 saat içerisinde ortaya çıkar. Yaşanabilecek semptomlar kişinin kontamine besinlere tepkisine, alınan bakteri veya toksine, besinin kontaminasyon derecesine, tüketilen miktara ve bireyin bakterilere ve toksinlere gösterdiği duyarlılığa göre de değişiklik gösterebilir.
Gıda zehirlenmesi belirtileri şunlardır:
- Mide bulantısı
- Kusma
- Sulu ishal (kanlı olabilen)
- Midede kramp ve şiddetli karın ağrısı
- Ateş ve titreme
- Halsizlik
- İştahsızlık
- Baş ağrısı
- Karında şişkinlik ve gaz
- Bulanık veya çift görme
- Uzuvlarda hareket kaybı
- Yutma güçlüğü
- Ciltte karıncalanma ve kaşıntı
GIDA ZEHİRLENMESİ ÖLÜMLE SONUÇLANIR MI?
Gıda zehirlenmesi çoğu zaman hafif seyreden ve kısa sürede iyileşebilen bir rahatsızlıktır. Ancak bazı durumlarda, özellikle tedavi edilmediğinde, ciddi sağlık sorunlarına ve yaşamı tehdit eden sonuçlara yol açabilir. Şiddetli gıda zehirlenmeleri vücutta aşırı sıvı kaybına, elektrolit dengesizliklerine ve enfeksiyon kaynaklı komplikasyonlara neden olabilir.
Belirtilerin hafif olduğu durumlarda genellikle uygun bakım ile iyileşme sağlanır. Ancak kusma, ishal ve ateş uzun süre devam ediyorsa veya belirtiler ağırlaşıyorsa tıbbi yardım almak önem taşır. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişiler, yaşlılar, çocuklar ve hamileler için gıda zehirlenmesi daha ciddi riskler oluşturabilir.
Son Yıllarda Meydana Gelen ve Ölümle Sonuçlanan Zehirlenme Vakaları
İstanbul Esenyurt'ta annesi tarafından evde baygın halde bulunan 14 yaşındaki Eren Yılgın, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. Gün içerisinde döner sipariş ettiği öğrenilen Yılgın'ın şüpheli ölümünde zehirlenmiş olabileceği üzerinde duruluyor. Yıllgın'ın sipariş verdiği tavuk dönerciye yönelik belediye, zabıta ekipleri ve İlçe Tarım Müdürlüğü personelinin gece saatlerinde denetim gerçekleştirdiği belirtildi. Ekiplerin İstiklal Mahallesi'ndeki iş yerinde yaptıkları incelemelerde, işletmenin ruhsatsız olduğu ve hijyen kurallarına uyulmadığı belirlendi. İşletme, ruhsatsız faaliyet yürüttüğü için zabıta ekiplerince mühürlenerek faaliyetleri durduruldu.
2 VE 4 YAŞINDAKİ ÇOCUKLAR KURTARILAMADI
İstanbul Eyüpsultan'da salçalı makarna ve tavuk yedikten sonra rahatsızlanan baba Yücel Birkent, anne Aleyna Birkent ve çocukları 4 yaşındaki Alparslan ve 2 yaşındaki Melisa Rabia, kusma ve mide bulantısı şikayetiyle hastaneye başvurdu. Kalp krizi geçiren anne yoğun bakıma alınırken, tedavi altına alınan 2 ve 4 yaşındaki çocuklar kurtarılamadı. Ailenin akşam yemeğinde yedikleri yemekten zehirlendikleri değerlendirilirken, ölümün salçadan mı yoksa tavuktan mı kaynaklandığı araştırılıyor.
5 YAŞINDAKİ MELİSA'NIN ÖLÜMÜ 3 YIL SONRA AYDINLATILDI
2022 yılında Belçika'dan tatil için Aydın'a gelen Cihan Mercankaya (39), eşi Hasret Mercankaya (38), çocukları Ece Melisa Mercankaya ve Ege Mercankaya (6), 13 Nisan 2022'de İzmir Gaziemir'de bir restoranda yemek yedikten sonra rahatsızlandı.
Tedavi altına alınan 5 yaşındaki Ece Melisa, doktorların tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı. Ece Melisa'dan alınan örneklerle yapılan detaylı otopsi sonucu 3 yıl sonra ortaya çıktı. Adalet Bakanlığı'na bağlı İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı tarafından hazırlanan Ece Melisa Mercankaya'nın otopsi sonucu, aileye ulaştı. Otopsi raporunda, "Çocuğun ölümünün besin zehirlenmesi sonrası gelişen kesin tanı almamış ağır pankardit ile seyreden hastalık nedeniyle meydana gelmiş olduğunun kabulü gerektiğine" yer verildi. Patatesli köfte yiyen Ece Melisa Mercankaya'nın, besin zehirlenmesi sonrası gelişen kalp kasında iltihaba neden olabilen pankardit sonucu öldüğü ortaya çıktı.
YABANCI UYRUKLU 2 KARDEŞ, YEDİKLERİ YEMEK YÜZÜNDEN ÖLDÜ
Hollanda'dan Türkiye'de tatil için gelen baba Rashid Mohammed (57) ile çocukları Muhammet Jamil Yusuf (17) ve Muhabbet Yazdani (15), Taksim'de bir otelde yemek yedikten sonra Fatih'teki otellerine geri döndü. Sabah iki çocuğunun hareketsiz uyuduğunu fark eden babanın ihbarı sonucu bölgeye gelen sağlık ekipleri, iki çocuğun hayatını kaybettiğini belirledi. Çocukların, yedikleri yemekten dolayı zehirlendikleri değerlendiriliyor.
TAVUKLU KEŞKEK, ANNE VE HALANIN ÖLÜMÜNE NEDEN OLDU
2021 yılında İstanbul Başakşehir'de meydana gelen olayda, daha önce yarısını kullandıkları tavuğu buzluğa koyan ve 15 gün sonra yeniden kullanan Nurcan Görgülü, annesi annesi Günay Görgülü (57) ve halası Gülsen Seçim'i iftara çağırdı. Yedikleri tavuklu keşkekten sonra rahatsızlanarak hastaneye kaldırılan anne ve hala doktorların tüm müdahalesine rağmen kurtarılamadı.
YAKLAŞIK BİN KİŞİ, YEDİKLERİ TAVUK DÖNERDEN ZEHİRLENDİ
Kocaeli'nin Körfez ilçesinde bulunan bir dönerciden farklı zamanlarda tavuk döner yiyen 999 kişi; mide bulantısı, kusma ve ateş şikayetleriyle hastaneye başvurdu. 341 kişi emniyete ve savcılığa müracaat etti. 287 kişi ise firmadan şikayetçi oldu. Soruşturma sürecinde gözaltına alınan E.T. (35) ve K.Y. (36) ifadelerinin ardından tutuklanarak cezaevine gönderildi. Ayrıca söz konusu işletme mühürlendi. Körfez Cumhuriyet Savcısı, tutuklu sanıklar hakkında 'Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaçların ticareti' suçundan 1 yıldan 5 yıla kadar hapis, 'Taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma' suçundan ise 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası talep etti.
Mahkeme, sanıkların ‘Taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma’ suçundan indirim uygulayarak ayrı ayrı 2 yıl 1 ay, ‘Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaç ticareti’ suçundan ise yine indirim uygulayarak ayrı ayrı 2 yıl 1 ay hapis ve 83 bin 300 lira idari para cezasına çarptırılmasına hükmetti. Sanıkların tutuklulukta geçirdiği süreyi de göz önünde bulunduran mahkeme, sanıklara yurt dışı yasağı uygulayarak tahliyelerine hükmetti.
TAVUK ETİ ÖLÜME YOL AÇAR MI?
Tavuk eti, yanlış saklama ve pişirme koşullarına karşı en hassas gıdalar arasında yer alıyor. Bu nedenle tavuk kaynaklı zehirlenme vakaları özellikle yaz aylarında artış gösteriyor. Uzmanlara göre, uygun şekilde işlenmeyen ve yeterince pişirilmeyen tavuk ürünleri ciddi sağlık risklerine neden olabiliyor.
Tavuk etinden kaynaklanan zehirlenmelerde bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, ateş ve halsizlik gibi belirtiler görülüyor. Bu şikâyetler genellikle tüketimden birkaç saat ile birkaç gün içinde ortaya çıkıyor.
Tavuk eti zehirlenmesi, erken müdahale edilmediğinde ve enfeksiyon ağır seyrettiğinde ölümle sonuçlanabiliyor. Bu nedenle belirtilerin şiddetlendiği durumlarda zaman kaybetmeden tıbbi yardım alınması hayati önem taşıyor.
zehirleme tehlikesi taşıyan besinler
Restoranlarda açıkta saklanan, uzun süre kullanılan ve temiz yıkanmayan birçok yiyecek, zehirlenmelere neden olabiliyor. Ülke genelinde en çok gıda zehirlenmelerine neden olan yiyecekler arasında ise ilk sırada kümes hayvanları bulunuyor. Az pişmiş, uzun süre kullanılan ve hijyenik koşullarda saklanmayan tavuklar, zehirlenmelere hatta ölümlere neden olabiliyor.
İşte gıda zehirlenmelerine yol açan besinler...
Kümes hayvanları: Tavuk, hindi ve ördek gibi kanatlı hayvanların çiğ veya az pişmiş etleri, salmonella bakterisi nedeniyle gıda zehirlenmesine yol açabilir. Salmonella, hayvanların bağırsaklarında ve tüylerinde yaygın olarak bulunur. Bu nedenle uzmanlar, tavuk ve benzeri etlerin tüketilmeden önce iç sıcaklığı uygun şekilde pişirilmesini öneriyor.
Sebzeler ve yapraklı yeşillikler: Çiğ veya iyi yıkanmamış sebze ve yeşillikler de gıda zehirlenmesine neden olabilecek kaynaklar arasında yer alıyor. Özellikle yapraklı yeşilliklerin ve sebzelerin karbonatlı suda bekletildikten sonra iyice yıkanması, üzerlerindeki bakteri ve kimyasal kalıntıların temizlenmesini sağlar ve riskin azaltılmasına yardımcı olur.
Balık ve kabuklu deniz ürünleri: Doğru koşullarda depolanmayan balıklar, histamin adı verilen bir toksin üretebilen bakterilerle kontamine olabilir. Histamin pişirme sırasında yok edilmediği için scombroid zehirlenmesi gibi ciddi gıda zehirlenmelerine yol açabilir. Bu nedenle balık ve kabuklu deniz ürünlerinin güvenilir ve denetlenmiş kaynaklardan temin edilmesi büyük önem taşır.
Şarküteri ürünleri: Jambon, pastırma, salam ve sosis gibi işlenmiş et ürünleri, üretim ve saklama aşamalarında listeria veya staphylococcus gibi zararlı bakterilerle kontamine olabilir. Şarküteri ürünlerinin uygun şekilde pişirilip saklanmaması, gıda zehirlenmesi riskini artırır. Tüm et ürünlerinde hijyen ve uygun depolama koşullarına dikkat etmek gerekir.
Yumurta: Yumurta son derece besleyici olmasına rağmen çiğ veya az pişmiş tüketildiğinde salmonella bakterileri nedeniyle zehirlenmeye yol açabilir. Özellikle çatlamış, kirli kabuklu veya tarihi geçmiş yumurtaların tüketilmemesi öneriliyor. Yumurta tüketiminde hijyen ve pişirme süresi, gıda güvenliği açısından kritik önem taşıyor.
