Son dönemlerde Türkiye'de net doğrudan yabancı yatırımların neredeyse tamamen durduğu gözlemleniyor. Merkez Bankası'nın blog sayfasında yer alan bir yazıda, doğrudan yabancı yatırım kararlarını etkileyen unsurlar detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Bu yazıda, Merkez Bankası ekonomistleri Kurmaş Akdoğan ve Hülya Saygılı, Dünya Bankası'nın araştırmasına atıfta bulunarak yatırımcıların öncelikli olarak siyasi istikrar, kamu politikalarının şeffaflığı ve öngörülebilirliği ile elverişli yatırım ortamı arayışında olduklarını ifade etmektedir.
Yabancı yatırımcılar için sağlanacak yatırım koruma garantileri, işe başlama kolaylığı ve yatırım teşvikleri gibi faktörler, yatırım kararlarını etkileyen önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Ayrıca, üretimde etkinlik arayışının artmasıyla birlikte, ucuz ve nitelikli iş gücü, fiziksel altyapı, makroekonomik istikrar, kur istikrarı, düşük vergi oranları ve düşük girdi maliyetleri gibi bileşenlerin de önemi artmaktadır.
Türkiye'nin Yatırım Çekiciliği Neden Azaldı?
Yazının yayınlandığı tarihte Türkiye, uluslararası doğrudan yabancı yatırım yarışında hâlâ adı anılan ülkelerden biriydi. Ancak, 2004-2013 dönemindeki yatırım akışlarının geride kalmasıyla birlikte, günümüzde Türkiye'nin durumu oldukça farklı bir hal almıştır. Doğrudan yabancı yatırım liginde yaşanan düşüş, Türkiye'nin uluslararası arenada rekabet gücünü zayıflatmıştır.
Merkez Bankası'nın verilerine göre, 2005 yılında Türkiye'ye gelen 10 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım, o zamana kadarki en yüksek tutar olarak kaydedilmiştir. Ancak, 2025 yılı itibarıyla net yabancı sermaye girişlerinin 3,2 milyar dolara kadar gerilediği ve 2026 Mayıs sonu itibarıyla son 12 aylık net doğrudan yabancı yatırım tutarının 1,8 milyar dolara düştüğü görülmektedir.
Yerli Yatırımcıların Tercihleri Değişiyor
Türkiye'de yerleşik şirketlerin yurtdışındaki doğrudan yatırımlarında da önemli bir artış yaşanmıştır. 2006 ile 2020 yılları arasında yıllık ortalama 3,1 milyar dolar olan Türklerin yurtdışı doğrudan yatırımları, 2021-2025 döneminde yıllık ortalama 6,8 milyar dolara ulaşmıştır. 2025 yılına baktığımızda ise, yurtiçi yerleşik şirketlerin yurtdışındaki doğrudan yatırımlarının 9,8 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların rekorunu kırdığı görülmektedir.
Bu durum, Türkiye'ye net doğrudan yabancı yatırım girişlerinin azalmasına neden olmuştur. Yabancı yatırımcıların Türkiye'deki arayışlarının karşılık bulmadığı ve Türk yatırımcıların da benzer nedenlerle yurtdışında yatırım yapmayı tercih ettikleri anlaşılmaktadır. Ekonomik faktörler ve güven unsurlarının zayıflaması, Türkiye'nin cazibesini azaltmıştır.
Yatırımların Geleceği İçin Ne Yapılmalı?
Yatırım ortamının iyileştirilmesi ve yabancı yatırımcıların Türkiye'ye olan güveninin yeniden sağlanması, ülkenin ekonomik büyümesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Yabancı yatırımcıların arayışları, Türkiye'de yeterli karşılık bulmadığı için, bu durumun üstesinden gelmek için yerli ve yabancı yatırımcıların ihtiyaçlarına yönelik adımlar atılması gerekmektedir.
Dünyada yaşanan ekonomik belirsizliklerin, rekabetin ve korumacılığın arttığı bir dönemde, Türkiye'nin hem yerli hem de yabancı yatırımcılar açısından cazip bir adres olabilmesi için gerekli önlemlerin alınması önem taşımaktadır. Merkez Bankası'nın yaptığı çalışmalardan elde edilen veriler, bu konuda atılacak adımlar için yol gösterici niteliktedir.
