Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğu olarak tarih ve arkeoloji dünyasında büyük bir etkiye sahip olan Jale İnan, arkeoloji alanındaki katkılarıyla dikkat çekmektedir. 1 Şubat 1914 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen İnan, babası müzeci ve arkeolog Aziz Ogan ile annesi Mesture Hanım’ın etkisiyle genç yaşta arkeoloji ile tanışmıştır. Liseyi Erenköy Kız Lisesi’nde tamamladıktan sonra, 1934 yılında Almanya’ya giderek Aleksander von Humboldt Vakfı’ndan burs alarak arkeoloji eğitimi almaya başlamıştır. 1935-1943 yılları arasında Berlin ve Münih’te klasik arkeoloji alanında lisans ve doktora eğitimlerini tamamlamıştır.
Jale İnan, 1943 yılında doktorasını tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönmüş ve 1946 yılında Türk Tarih Kurumu adına Side ve Perge antik kentlerinde kazılara başlamıştır. 1974-1980 yılları arasında Side, 1975-1987 yılları arasında ise Perge kazılarına başkanlık etmiştir. Bu süreçte, Side Roma Hamamı’nı Side Müzesi’ne dönüştürmek için yoğun çaba sarf etmiştir. Ayrıca, Kremna ve Pampfilya Seleukeiası antik kentlerinde de kurtarma kazıları gerçekleştirmiştir.
Jale İnan’ın Arkeolojik Çalışmaları ve Başarıları Nelerdi?
Jale İnan, 1980 yılında Perge’de bulduğu “Yorgun Herkül” heykelinin üst kısmının ABD’de olduğunu kanıtlayarak, 2011 yılında bu eserin Türkiye’ye getirilmesini sağlamıştır. Antik dönem heykeltıraşlığı üzerine yazdığı eserler, Roma ve Erken Bizans portreciliği için önemli kaynaklar arasında yer almaktadır. 1975-1983 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Klasik Arkeoloji Kürsüsü’nün başkanlığını yaparak, akademik alanda da önemli bir konumda bulunmuştur. İnan, 1991 yılında Apollon Tapınağı kazısı ve onarımı için çalışmalar yapmış, 1992-1993 yıllarında Perge tiyatro kazılarını gerçekleştirmiştir.
Jale İnan, 1944 yılında lise yıllarında tanıştığı bilim insanı Mustafa İnan ile evlenmiş ve 1945 yılında tek çocukları Hüseyin İnan dünyaya gelmiştir. 1995 yılında Türkiye Bilimler Akademisi’nin şeref üyesi olarak kabul edilen İnan, son yıllarını Parkinson hastalığı ile mücadele ederek geçirmiştir. 27 Şubat 2001 tarihinde İstanbul’da vefat eden İnan, cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedilmiştir.
Jale İnan’ın Mirası ve Anısı Nasıl Yaşatılmaktadır?
Oğlu Hüseyin tarafından bağışlanan koleksiyonu, Boğaziçi Üniversitesi Arşiv ve Dokümantasyon Merkezi’nde sayısallaştırılarak erişime açılmıştır. Jale İnan’ın arkeolojiye katkıları, 2022 yılında Google Doodle ile anılarak geniş kitlelerce hatırlanmıştır. İstanbul doğumlu bu öncü kadın, Side ve Perge’deki eserlerin dünya sahnesine çıkmasını sağlayarak Türk arkeolojisinin gelişimine öncülük etmiştir. Jale İnan, hem akademik çalışmaları hem de kültürel mirası koruma çabalarıyla Türkiye’nin arkeoloji tarihine damga vuran bir isim olmuştur.
Jale İnan’ın hayatı ve başarıları, Türkiye’nin arkeoloji alanındaki kadınların önünü açmış ve bu alandaki kadınların katkılarını görünür kılmıştır. Onun çalışmaları, günümüzde de arkeoloji alanında ilham kaynağı olmaya devam etmektedir.
