ABD'de yaşayan 28 yaşındaki Karl, beyin ameliyatının ardından sıra dışı bir görsel algı bozukluğu yaşamaya başladı. İki yıldır insan yüzlerine baktığında evcil kedisi Luna'nın yüz hatlarını gören Karl'ın vakası, bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı.
Karl'ın Tedirgin Edici Durumu Nedir?
Karl isimli adamın yaşadığı bu tedirgin edici durum iki yıldır devam ediyor. Beyin kanamasına yol açabilecek bir damar yumağının (arteriyovenöz malformasyon) alınması için geçirdiği ameliyatın ardından bu belirtileri yaşamaya başladı. Vaka, ABD'deki Dartmouth Koleji ile Brigham ve Kadın Hastanesi araştırmacıları tarafından Cortex dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar yayımladıkları makalede bu nöbetlerin genellikle birkaç saat sürdüğünü ve zaman zaman tüm güne yayıldığını belirtti. Alışılmadık yüz hatlarının birleşimi dışında ortaya çıkan görüntülerin tamamen tutarlı göründüğü vurgulandı.
Görsel Algı Bozukluğu Nedir?
Aktarılan yüz hatlarının bakılan yüzün üzerine sonradan eklenmiş gibi durmadığı, aksine yüzle kusursuz bir şekilde bütünleştiği ve bakış açısı ya da mesafe değiştikçe doğal olarak değiştiği ifade edildi. Bilim dünyasının tamamen yabancısı olmadığı bu durum, daha önce görülen bir nesnenin veya yüzün sonradan tekrar ortaya çıkması anlamına gelen palinopsi olarak adlandırılıyor.
Yüz algısında bozulmaların yaşandığı bu özel durum ise prosopometamorfopsi olarak biliniyor. Yüz işleme süreci büyük ölçüde beynin sağ temporal lobuna dayanıyor ve Karl'ın ameliyatı sırasında bu bölgenin bir kısmının alınması gerekti.
Yapay Zeka ile Görselleştirme Çalışmaları
Dartmouth Koleji'nden psikolog ve beyin bilimci Brad Duchaine, Karl'ın insan yüzlerinde kedisinin hatlarını ya da kedisinde insan hatlarını görmesinin, tekil özelliklerin hafızadan çağrılarak anlık algıyı etkileyebildiğini söyledi. Duchaine ve Karl, prosopometamorfopsiyi temsil eden bir görüntü oluşturmak için yapay zeka araçlarıyla birlikte çalıştı.
Araştırmacılara göre en yeni yapay zeka araçları bu tür rahatsızlıkların anlaşılmasında büyük bir adım vadediyor. Sadece birkaç kelime veya cümleyle saniyeler içinde görseller üretilebiliyor ve bu görseller hastanın zihninde beliren görüntüyle eşleşene kadar iyileştirilebiliyor.
Geçmişteki Benzer Vaka Nedir?
Benzer bir durumun daha önce de yaşanmış olması, vakanın bir diğer dikkat çekici yönünü oluşturuyor. Yine Cortex dergisinde 1986 yılında yayımlanan bir vakada, otobüste oturan 58 yaşındaki bir kadın başka bir yolcunun kaniş cinsi köpeğine baktıktan sonra diğer yolculara döndüğünde hepsinin köpek yüzüne sahip olduğunu görmüştü. Bu vakada da felç kaynaklı bir beyin hasarı bulunuyordu ve aynı hasar kadının tanıdığı kişileri, hatta kendi dairesini bile tanıyamamasına yol açmıştı.
Tam olarak neler yaşandığını anlamaya yönelik çalışmalar sürüyor. Hem köpek hem de kedi vakaları, beynin yüzleri diğer görsel girdilerden farklı şekilde işlediğini ortaya koyuyor. Çünkü hayvanlara ait yüz özellikleri ağaçlarda ya da mobilyalarda değil, yalnızca insan yüzlerinde beliriyor.
Görsel Algı Bozukluklarının Araştırılması
Bu durum, beynin yalnızca gözlerin gördüğü şeye bakmadığını, aynı anda farklı bilgileri de birleştirdiğini gösteren yeni bir kanıt sunuyor. Konunun daha derinlemesine incelenmesi için daha fazla vaka çalışmasına ve muhtemelen daha fazla yapay zeka kullanımına ihtiyaç duyuluyor. Araştırmacılar, görsel algı bozukluklarını anlamanın hastaların ne gördüğünü doğru tanımlamaya bağlı olduğunu belirterek, fotogerçekçi görselleştirmelerin bu tür deneyimleri belgelemek için giderek daha değerli bir araç haline gelmesini beklediklerini yazdı.
Araştırma, Cortex dergisinde yayımlandı.
