Bilim insanları, ağır görme kaybı yaşayan bir hastanın kendi kas hücrelerinden elde edilen mitokondrileri ilk kez insan gözüne enjekte etti. Bu deneysel işlem, görme yetisini geri getirmedi ancak gözlerin ışığa verdiği tepkinin geçici olarak yeniden ortaya çıkması araştırmacıların dikkatini çekti.
Mitokondri Enjeksiyonu Nasıl Gerçekleşti?
Bilim insanları, hücrelerin enerji üretiminden sorumlu mitokondrileri bir dokudan diğerine taşıyarak hasarlı hücrelere yeniden enerji sağlamanın mümkün olup olmadığını uzun süredir araştırıyor. Hayvan deneylerinde umut verici sonuçlar veren bu yaklaşım, şimdi ilk kez insan gözünde denendi. ScienceAlert’in aktardığı ve Nature dergisinin de haberleştirdiği vaka çalışmasında, ciddi görme kaybı yaşayan genç bir kadının uyluk kasından alınan hücrelerden milyonlarca sağlıklı mitokondri ayrıştırıldı. Ardından bu mitokondriler iki gözün vitreus adı verilen jel benzeri bölümüne enjekte edildi.
Araştırmanın Temel Amacı Nedir?
Araştırmacıların öncelikli amacı yöntemin görmeyi geri getirip getirmediğinden çok, böyle bir işlemin insanda güvenli biçimde uygulanıp uygulanamayacağını görmekti. Mitokondriler, besinlerden elde edilen enerjiyi hücrelerin kullanabileceği forma dönüştüren mikroskobik organellerdir. Bu nedenle, özellikle yüksek miktarda enerjiye ihtiyaç duyan hücreler için büyük önem taşımaktadır. Retinadaki ganglion hücreleri de bu hücreler arasında yer almaktadır.
Deneyin Sonuçları ve Gözlemler
Deneyin en dikkat çekici sonucu enjeksiyondan birkaç gün sonra ortaya çıktı. Tedaviden önceki 71 günlük dönemde hastanın gözbebeklerinin ışığa verdiği tepki 45 kez ölçülmüş ve hiçbirinde normal bir yanıt saptanmamıştı. Mitokondri enjeksiyonunun ardından ise iki gözde de ışığa karşı normal gözbebeği tepkileri görülmeye başladı. Beynin görme merkezinden alınan kayıtlarda da bazı seanslarda organize görsel yanıtlar tespit edildi. Ancak değişiklik kalıcı olmadı.
Hastanın Durumu ve Gelişmeler
Deneysel tedavinin uygulandığı 26 yaşındaki kadın, ciddi bir beyin kanaması geçirdikten sonra optik sinirlerine uzun süre yeterli kan ve oksijen ulaşmaması nedeniyle her iki gözünde de neredeyse tamamen görme kaybı yaşamıştı. Aylar içinde optik sinirlerinde belirgin atrofi oluştu. Buna karşın görüntülemeler tüm hücrelerin ortadan kalkmadığını, beyne sınırlı miktarda görsel sinyal ulaşmaya devam ettiğini gösteriyordu. Araştırmacılar bunun üzerine, geriye kalan hücrelere sağlıklı mitokondriler sağlayarak enerji üretiminin desteklenip desteklenemeyeceğini test etmeye karar verdi.
Gelecek Araştırmalar ve Potansiyel Tedavi Yöntemleri
Putrino, yöntemin ilk uygulamada ciddi bir güvenlik sorunu yaratmadığının görülmesinin ardından FDA ile tekrarlanan mitokondri enjeksiyonlarının uygulanabileceği yeni bir protokol üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Araştırmacıların bundan sonraki en önemli sorusu ise gözlenen geçici değişikliklerin gerçekten nakledilen mitokondrilerden kaynaklanıp kaynaklanmadığını göstermek olacaktır. Bu doğrulanabilirse, kişinin kendi vücudundan alınan hücresel enerji kaynaklarının gelecekte bazı sinir ve retina hasarlarında yeni bir tedavi yaklaşımına dönüşmesi mümkün olabilir.
