Her iki göze aynı gün katarakt ameliyatı, uygun hastalarda farklı günlerdeki cerrahiye benzer sonuçlar verebilmektedir. Ancak iki gözün ayrı ameliyat gibi hazırlanması ve komplikasyon riskinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Her iki gözünde katarakt bulunan hastalar için ameliyatların mutlaka farklı günlerde yapılması gerekmemektedir. Bilimsel araştırmalar, uygun hastalarda iki gözün aynı gün ameliyat edilmesinin, farklı tarihlerde gerçekleştirilen ameliyatlarla genel olarak benzer görme sonuçları sağlayabildiğini göstermektedir.
Aynı Gün Ameliyatın Güvenliği Nasıldır?
Bu yaklaşımın güvenliği, hastanın göz sağlığına, cerrahi koşullara ve enfeksiyondan korunma önlemlerine bağlıdır. Amerikan Oftalmoloji Akademisinin (AAO) 2026 toplantısı kapsamında gündeme gelen yeni bulgular da aynı gün iki gözden katarakt ameliyatının uygulanabilirliğine ilişkin tartışmalara katkı sağlamıştır.
Medscape'in 26 Ekim 2026 tarihli haberinde aktarılan çok merkezli bir olgu serisi, seçilmiş hastalarda anestezi uzmanı eşliği olmadan gerçekleştirilen aynı gün iki göz katarakt cerrahisinin güvenli biçimde uygulanabileceğine işaret etmiştir. Bununla birlikte olgu serilerinde elde edilen sonuçlar, yöntemin bütün hastalarda aynı güvenliği sağlayacağını veya anestezi uzmanı desteğinin her koşulda gereksiz olduğunu kanıtlamamaktadır.
Araştırmalar Ne Gösteriyor?
Milyonlarca gözün incelendiği araştırmada, aynı gün iki gözden katarakt ameliyatının güvenliğine ilişkin kanıtlar yalnızca yeni bildirilen olgu serileriyle sınırlı değildir. Journal of Cataract & Refractive Surgery dergisinde 2023 yılında yayımlanan sistematik derleme ve meta-analizde, toplam 11 milyon 68 bin 622 katılımcıyı ve 18 milyon 802 bin 43 gözü kapsayan 13 araştırmanın sonuçları değerlendirilmiştir.
Araştırmacılar, aynı gün yapılan iki göz ameliyatlarıyla farklı günlerde gerçekleştirilen ameliyatları karşılaştırmışlardır. Analizde ameliyat sonrası görme keskinliği, göz içi enfeksiyonu, kornea ödemi ve makula ödemi gibi sonuçlar açısından iki yaklaşım arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Ancak randomize olmayan araştırmaların birleştirilmiş sonuçlarında, ameliyat sırasında gelişebilen arka kapsül yırtılması riskinin aynı gün cerrahi grubunda göreli olarak yüzde 34 daha yüksek olduğu belirlenmiştir.
Avrupa Önerileri Neler Söylüyor?
Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahi Derneğinin (ESCRS) 2024 tarihli klinik önerileri, aynı gün iki gözden katarakt ameliyatını uygun hastalarda değerlendirilebilecek güvenli ve etkili bir seçenek olarak tanımlamaktadır. Önerilere göre aynı gün ameliyatla farklı günlerde yapılan ameliyatların klinik sonuçları genel olarak karşılaştırılabilir düzeydedir.
Aynı gün cerrahi, hastanın iki gözle daha erken işlevsel görmeye kavuşmasına ve ikinci ameliyatı beklerken yaşayabileceği görme dengesizliğinin azaltılmasına yardımcı olabilmektedir. Ancak uzun vadede hastaların kendi değerlendirdikleri görme işlevi açısından aynı gün ameliyatın ek bir üstünlüğü gösterilmiş değildir.
Ameliyat Süreci Nasıl İşliyor?
İki gözün aynı gün ameliyat edilmesi, tıpta hemen ardışık iki taraflı katarakt cerrahisi olarak adlandırılmaktadır. Uygulamada iki göz aynı anda ameliyat edilmemekte, önce bir gözün ameliyatı tamamlanmakta, ardından ikinci göz için ayrı bir cerrahi hazırlık yapılmaktadır. Güvenlik açısından her gözün bağımsız bir ameliyat olarak ele alınması gerekmektedir.
ESCRS önerilerinde, iki göz için kullanılan cerrahi aletlerin ayrı sterilizasyon süreçlerinden geçirilmesi ve ilk gözde ortaya çıkan komplikasyonların ikinci ameliyata geçilmeden önce değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir. İlk gözün ameliyatında ciddi bir sorun gelişmesi durumunda ikinci gözün ameliyatının ertelenmesi gündeme gelebilmektedir.
Kimler İçin Uygun?
İki gözünde de ameliyat gerektiren kataraktı bulunan ve ek komplikasyon riski düşük olan hastalar, aynı gün cerrahi açısından değerlendirilebilmektedir. Ancak hastanın gözünde başka hastalıkların bulunması, ameliyatın teknik açıdan güç olması veya ameliyat sonrası komplikasyon olasılığının yüksek görülmesi durumunda farklı günlerde cerrahi tercih edilebilmektedir.
ESCRS, özellikle ameliyat sırasında veya sonrasında komplikasyon gelişme riskini artıran eşlikçi göz hastalıklarının değerlendirilmesini önermektedir. Karar verilirken yalnızca kataraktın derecesi değil, her iki gözün ayrıntılı muayenesi, göz içi mercek ölçümleri, hastanın genel sağlık durumu ve beklenen görme sonucu birlikte ele alınmaktadır.
Anestezi Uzmanının Rolü Nedir?
Katarakt ameliyatlarında uygun hastalar için en yaygın yöntemlerden biri, göz yüzeyinin damlalarla uyuşturulduğu topikal anestezidir. Bu yöntemde hastanın genel anestezi altında uyutulması gerekmeyebilmektedir. Ancak anestezi uzmanının ameliyat sırasında bulunmaması ile ameliyatın anestezi uygulanmadan yapılması aynı şey değildir.
ESCRS önerilerine göre anestezi yöntemi belirlenirken hastanın tıbbi geçmişi, kaygı düzeyi, konforu ve cerrahinin gereksinimleri değerlendirilmektedir. Bazı hastalarda yalnızca lokal anestezi yeterli olabilirken bazılarında ek sedasyon veya farklı anestezi yöntemleri gerekebilmektedir.
Ameliyat Sonrası Süreç Nasıldır?
İki gözün aynı gün ameliyat edilmesi, hastane ziyaretlerini ve iki ayrı ameliyat için yapılan hazırlıkları azaltabilse de ameliyat sonrasındaki ihtiyaçları ortadan kaldırmamaktadır. Özellikle ilk saatlerde bulanık görme, ışığa hassasiyet veya göz damlalarının uygulanmasında yardıma ihtiyaç duyulması mümkün olmaktadır.
Bu nedenle hastanın eve dönüşü, ameliyat sonrası göz bakımı ve kontrol randevuları önceden planlanmalıdır. Ameliyat sonrasında giderek artan göz ağrısı, belirgin kızarıklık veya görmede ani azalma gelişmesi durumunda gecikmeden göz hekimine başvurulmalıdır.
