Dünya genelinde en sık görülen ve ciddi sonuçlara yol açabilen kolorektal kanserler, sessiz ilerleyişleri nedeniyle erken teşhis edilmesi güç bir hastalıktır. Medipol Sağlık Grubu’ndan Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. Osman Civil, bu kanser türünün poliplerden kaynaklandığını ve vakaların yüzde 70'inin bu poliplerden geliştiğini belirtmektedir. Bu nedenle, 45 yaşından itibaren düzenli tarama testlerinin yaptırılması gerektiği konusunda uyarılarda bulunmaktadır.
Kolorektal Kanserlerin Belirtileri Neler?
Kolorektal kanserler, hem erkeklerde hem de kadınlarda sık görülen ve ölümcül sonuçlar doğurabilen kanser türleri arasında yer almaktadır. Bu hastalık, gizlice başladığı için çoğu zaman geç fark edilmektedir. Prof. Dr. Civil, kolorektal kanserin genellikle bağırsak düzeninde bozulma, belirsiz karın ağrısı, rektal kanama, ishal veya kabızlık gibi belirtilerle kendini gösterdiğini ifade etmektedir. Ancak bu belirtilerin çoğu nonspesifik olduğundan, erken dönemde gözden kaçabilmektedir.
Poliplerin Kansere Dönüşüm Süreci
Prof. Dr. Civil, kolorektal kanserlerin genellikle üç farklı yolla geliştiğini açıklamaktadır. Bunlar arasında ailesel, kalıtımsal ve poliplerden kaynaklanan yollar bulunmaktadır. Polipler, kalın bağırsağın iç yüzeyinde iyi huylu tümörler olarak başlamakta, ancak 5 ila 15 yıl içinde kansere dönüşebilmektedir. Kalıtsal geçiş gösteren kanserlerin oranı ise yaklaşık yüzde 5-10 arasında değişmektedir. Ailesel yatkınlık ise yüzde 10-15 oranında gözlemlenmektedir ve bu durum aile öyküsü olan bireylerde tarama yaşlarının daha erkene çekilmesini gerektirmektedir.
Risk Faktörleri ve Tarama Önerileri
Kolorektal kanser gelişiminde bazı risk faktörlerinin daha belirgin olduğunu ifade eden Prof. Dr. Civil, değiştirilebilir risk faktörleri arasında obezite, diyabet, fiziksel aktivite yetersizliği, aşırı kırmızı et ve işlenmiş et tüketimi, sigara ve alkolün bulunduğunu belirtmektedir. Değiştirilemeyen risk faktörleri arasında ise ileri yaş, aile öyküsü, ırk, cinsiyet ve polipler yer almaktadır. Erken tanı, kolorektal kanserlerde tedavi başarısını doğrudan etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği tarama programına göre, 45 yaşından itibaren yılda bir kez gaitada gizli kan testi yapılması, 5 yılda bir rektosigmoidoskopi uygulanması ve 10 yılda bir kolonoskopi ile tam bağırsak taraması yapılması önerilmektedir. Aile öyküsü olan bireylerde bu tarama yaşları 20’li yaşlara kadar indirilebilmektedir.
Multidisipliner Tedavi Yaklaşımı
Kolorektal kanserlerin tedavisinde multidisipliner bir yaklaşımın benimsendiğini vurgulayan Prof. Dr. Civil, tedavinin cerrahi, onkoloji, radyasyon onkolojisi, nükleer tıp ve radyoloji hekimlerinden oluşan bir ekip tarafından yürütüldüğünü ifade etmektedir. Primer tedavi genellikle cerrahidir ve hastalığın klinik evresi, Bilgisayarlı Tomografi (BT), Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR) veya Pozitron Emisyon Tomografisi ile Bilgisayarlı Tomografi (PET-CT) gibi görüntüleme yöntemleriyle detaylı olarak belirlenmekte ve tedavi planı bu doğrultuda şekillendirilmektedir. Kolorektal kanserler, uzun süre belirti vermeden ilerleyebildiğinden, düzenli kontrollerin önemi bir kez daha ortaya çıkmaktadır.
