Gece yarısı aniden yataktan kalkıp ev içinde dolaşan birini görmek, pek çok aile için büyük bir endişe ve korku kaynağıdır. Nöroloji Uzmanı Dr. Gözde Nezir Eyican, tıp dilinde 'somnambulizm' olarak bilinen uyurgezerliğin hem çocuklarda hem de erişkinlerde görülebileceğini belirtmektedir. Bu bozukluğun anatomisi ve doğru müdahale yolları hakkında bilgi veren Dr. Eyican, uyurgezerliğin çocukluk çağında daha sık görüldüğünü ifade etmektedir.
Uyurgezerlik Nedir ve Nasıl Ortaya Çıkar?
Uyurgezerlik, çoğu zaman ergenlik dönemine doğru kendiliğinden düzelmektedir. Ancak bazı bireylerde erişkin yaşlarda da devam edebilir. Dr. Eyican, uyurgezerliğin non-REM uyku evresinde ortaya çıktığını belirterek, uyurgezerlik sırasında kişinin bilinçsiz bir şekilde yataktan kalkabileceğini, ev içinde dolaşabileceğini ve çeşitli davranışlar sergileyebileceğini ifade etmektedir. Gözleri açık görünmesine rağmen, dışarıdan bakıldığında uyanık gibi algılanabilen bu bireyler aslında derin bir uyku halindedirler.
Aileler İçin Önemli Uyarılar
Aileleri uyaran Dr. Eyican, gözleri açık olsa da beyinlerinin derin uykuda olan bu kişilerin kesinlikle uyandırılmaması gerektiğini vurgulamaktadır. Uyurgezer bir kişinin ani bir şekilde uyandırılması, oryantasyon bozukluğuna neden olabilir ve kişiyi panik haline sokabilir. Bu durumda yapılması gereken en doğru şey, kişiyi sakin bir şekilde yönlendirerek tekrar yatağına dönmesini sağlamaktır.
Erişkinlerde Uyurgezerlik ve İlişkili Hastalıklar
Erişkin yaşlarda ortaya çıkan uyurgezerliğin bazı hastalıklarla birlikte görülebileceğini belirten Dr. Eyican, uyurgezerliğin erişkinlerde uyku apnesi, huzursuz bacak sendromu, bazı psikiyatrik hastalıklar veya nörolojik rahatsızlıklarla birlikte görülebileceğini ifade etmektedir. Bu nedenle erişkinlerde mutlaka tanı ve tedavi planı yapılması gerekmektedir. Uyurgezerlik sırasında kişi farkında olmadan kendisine veya çevresindekilere zarar verebilir. Bu nedenle kesici ve delici aletlerin bulunduğu alanların kilitlenmesi, kapı ve pencerelere güvenlik kilidi takılması gibi önlemler alınmalıdır.
Genetik Yatkınlık ve Tanı Süreci
Uyurgezerlikte genetik faktörlerin önemli bir rol oynadığını belirten Dr. Eyican, ailede benzer öyküler bulunmasının riski artırabileceğini ifade etmektedir. Özellikle anne veya babada uyurgezerlik varsa, çocuklarda görülme ihtimali artmaktadır. Aynı şekilde çocukluk döneminde uyurgezerlik yaşayan kişilerde ilerleyen yıllarda tekrar ortaya çıkma ihtimali de bulunmaktadır. Uyurgezerlik tanısında uyku testinin önemli bir yöntem olduğunu belirten Dr. Eyican, polisomnografi adı verilen uyku testi sayesinde uyurgezerliğin başka nörolojik hastalıklarla karışıp karışmadığını anlayabildiklerini ve aynı zamanda uyku apnesi gibi eşlik eden sorunları da tespit edebildiklerini ifade etmektedir.
