Mısır’ın eski Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek, yaklaşık 30 yıl süren iktidarı, Arap Baharı sürecindeki istifası ve sonrasında yaşadığı yargı süreciyle modern Orta Doğu tarihinin en tartışmalı liderlerinden biri olmuştur. 1981 yılında Enver Sedat’a düzenlenen suikastın ardından göreve gelen Mübarek, 2011’deki halk ayaklanmaları sonucunda görevini devretmiştir. 25 Şubat 2020 tarihinde Kahire’de hayatını kaybeden Mübarek’in siyasi kariyeri, askeri geçmişi ve istifa süreci hâlâ merak edilmektedir.
Hüsnü Mübarek’in Hayatı ve Askeri Kariyeri Nasıldı?
Tam adı Muhammed Hüsnü Sadi Mübarek olan Mısırlı asker ve devlet adamı, 4 Mayıs 1928’de dünyaya gelmiştir. Kahire’deki Mısır Askeri Akademisi’nden 1949 yılında mezun olduktan sonra Bilbays’taki Havacılık Akademisi’ni 1950 yılında tamamlamıştır. Sovyetler Birliği’nde ileri uçuş ve bombardıman teknikleri üzerine eğitim alan Mübarek, Mısır Hava Kuvvetleri’nde çeşitli görevlerde bulunmuş, 1966-1969 yılları arasında Hava Akademisi Komutanlığı yapmıştır.
1972 yılında Cumhurbaşkanı Enver Sedat tarafından Hava Kuvvetleri Komutanlığı’na atanmış, 1973’te İsrail ile yapılan Yom Kippur Savaşı’nın ilk günlerinde Mısır Hava Kuvvetleri’nin operasyonlarında önemli rol oynamıştır. Bu başarısının ardından 1974 yılında mareşal rütbesine yükselmiştir.
Mübarek Nasıl Cumhurbaşkanı Oldu?
Nisan 1975’te devlet başkan yardımcılığına atanan Mübarek, 6 Ekim 1981’de Enver Sedat’ın bir suikast sonucu hayatını kaybetmesi üzerine cumhurbaşkanlığı görevini devralmıştır. Aynı zamanda Ulusal Demokratik Parti’nin liderliğine seçilmiştir. Göreve geldikten sonra Arap ülkeleriyle ilişkileri yeniden güçlendirmeye çalışmış, 1989 yılında Enver Sedat döneminde İsrail ile yapılan barış anlaşması nedeniyle Arap Birliği’nden çıkarılan Mısır’ın yeniden birliğe kabul edilmesini sağlamıştır.
Birliğin merkezi tekrar Kahire’ye taşınmış, yaklaşık 30 yıl boyunca ülkeyi yöneten Mübarek, Mısır’ı olağanüstü hal uygulamaları altında idare etmiştir. Bu süreçte basın özgürlüğü, siyasi katılım ve demokratik reformlar konusunda sık sık eleştirilmiştir.
Arap Baharı Sürecinde İstifa Neden Gerçekleşti?
2011 yılında Tunus’ta başlayan ve kısa sürede Arap dünyasına yayılan protestolar, 25 Ocak 2011’de Mısır’da kitlesel gösterilere dönüşmüştür. Ekonomik sıkıntılar, işsizlik, yolsuzluk iddiaları ve siyasi baskılar halkın tepkisini artırmıştır. 10 Şubat 2011’de yetkilerinin büyük bölümünü yardımcısı Ömer Süleyman’a devreden Mübarek, 11 Şubat 2011’de görevini orduya ve anayasa mahkemesine bırakarak istifa etmiştir. Böylece yaklaşık 30 yıllık iktidarı sona ermiştir.
İstifasının ardından kısa süre içinde tutuklanan Mübarek, yargılanmaya başlamış ve 2 Haziran 2012’de yardımcısıyla birlikte ömür boyu hapis cezasına çarptırılmıştır. Bir dönem idam istemiyle yargılanmış, ancak Mısır’ın en üst düzey temyiz mahkemesi 2 Mart 2017’de hakkında beraat kararı vermiştir. 24 Mart 2017’de serbest bırakılmıştır.
Mübarek’in Ölümü ve Mirası Nasıldı?
Uzun süredir sağlık sorunları yaşayan Hüsnü Mübarek, 25 Şubat 2020’de Kahire Askerî Hastanesi’nde 91 yaşında hayatını kaybetmiştir. Kahire’nin dışındaki aile mezarlığına defnedilmiş ve cenazesi için askerî tören düzenlenmiştir. Yaklaşık üç on yıl boyunca Mısır siyasetinde belirleyici bir figür olan Mübarek, hem bölgesel diplomasideki rolü hem de Arap Baharı sürecindeki devrilişiyle modern Mısır tarihinin en önemli ve tartışmalı liderleri arasında yer almıştır.
