1980'li yılların sonunda Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve Fransa arasında kurulan TAT-8 (Trans-Atlantic Telephone 8), bakır kablo iletimini terk ederek tek modlu fiber optik teknolojisini kullanan ilk okyanus aşırı sistem olarak tarihe geçti. Techspot'un haberine göre; Saniyede 280 Mbit veri taşıma kapasitesine sahip olan bu sistem, günümüzdeki terabit hızındaki internet altyapısının teknik şablonunu oluşturdu. Bell Laboratuvarları tarafından geliştirilen hat, yaklaşık 6 bin kilometrelik mesafeyi fiber kılıflar içindeki ışık palslarıyla aşarak iletişimde devrim yarattı.
Köpekbalığı Isırıklarına Karşı Çelik Zırhlı Koruma
TAT-8’in tasarım sürecinde mühendisler, derin deniz canlılarının kablolara olan ilgisiyle karşılaştı. Test çalışmaları sırasında kablolarda saptanan köpekbalığı dişi izleri, tasarımda değişikliğe gidilmesine neden oldu. Kabloların elektromanyetik alan yayarak canlıları cezbettiği teorisi üzerine, fiber çekirdek ile polietilen yalıtım arasına çelik bir zırh katmanı eklendi. "Köpekbalığı ısırığı koruması" olarak literatüre geçen bu teknik, modern derin deniz kablolarının dayanıklılık standardı haline geldi.
Devasa Operasyon: 6 Bin Kilometrelik Hat Geri Dönüştürülüyor
Hizmet ömrünü tamamlayan bu tarihi altyapı, günümüzde "Maasvliet" gibi yüksek teknolojili kablo kurtarma gemileri tarafından okyanus tabanından temizleniyor. Operasyon kapsamında;
- Teknik Geri Kazanım: Okyanus tabanından çıkarılan hat, her birkaç on kilometrede bir yerleştirilmiş olan yaklaşık 100 adet basınç dayanıklı optik tekrarlayıcıyı (repeater) kapsıyor.
- Hammadde Ayrıştırma: Güney Afrika’daki tesislerde işlenen kablolardan yüksek saflıkta bakır, çelik teller ve polimer kılıflar elde ediliyor. Özellikle bakırın, küresel arzın daraldığı bir dönemde stratejik bir hammadde kaynağı olarak sanayiye geri kazandırılması hedefleniyor.
Fiberin Sarsılmaz Liderliği: Neden Hala Kablolara Muhtacız?
Alçak yörünge uydu takımyıldızlarının (Starlink, Kuiper vb.) popülaritesine rağmen, küresel veri trafiğinin %95’ten fazlası halen deniz altı fiber hatları üzerinden akıyor. Uzmanlar; fiber sistemlerin uydulara oranla daha düşük gecikme süresi, daha yüksek bant genişliği ve daha uzun ömürlü olması nedeniyle stratejik önemini koruduğunu vurguluyor. TAT-8’in sökülme işlemi, bir teknolojinin sonu değil, yerini saniyede yüzlerce terabit veri taşıyan yeni nesil fiber sistemlere bırakması olarak değerlendiriliyor.
