Tayvan, ABD'den sipariş ettiği 66 adet yeni üretim F-16 Block 70 savaş uçağının ilk iki adetini teslim aldı. İlk iki uçak, 2 Ekim 2026 tarihinde Tayvan’ın doğusundaki Taitung kentinde bulunan Chihhang Hava Üssü’ne iniş yaptı. Bu teslimat, 2019 yılında başlayan ve yaklaşık 8 milyar dolarlık bir bütçeye sahip olan programda yaşanan uzun gecikmelerin ardından gerçekleşti.
F-16 Block 70 Programının Detayları Neler?
Tayvan’ın teslim aldığı uçakların kuyruk numaraları 6727 ve 6728 olarak duyuruldu. Uçaklar, ABD’den Tayvan’a intikal ederken Hawaii ve Guam üzerinden uçtu. Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, ilk iki uçağın ardından başka F-16’lerin de kısa süre içerisinde ülkeye ulaşacağını ifade etti. Bu program, ABD yönetiminin Ağustos 2019’da 66 adet yeni F-16C/D Block 70 satışını onaylamasıyla başlamıştı.
Tayvan daha önce F-35B tedarikini de değerlendirmişti. Ancak F-35B’nin daha yüksek tedarik ve işletme maliyetleri ile mevcut F-16 altyapısının daha uygun olması nedeniyle Taipei, F-16 Block 70 üzerinde karar kıldı. Program, Tayvan’ın “Peace Phoenix Soaring” projesi kapsamında yürütülmekte ve 2020-2026 döneminde toplam 247,2 milyar Tayvan doları, yani yaklaşık 8 milyar dolar harcama öngörülmektedir.
Modernizasyon Süreci ve Gecikmeler
Yeni uçakların tamamının teslim edilmesiyle Tayvan’ın F-16 filosunun büyüklüğü 200’ün üzerine çıkacak. Bunun yanı sıra, mevcut F-16A/B Block 20 filosundaki 140 uçağı da daha önce F-16V standardına yükseltmişti. Bu modernizasyon programı Aralık 2023’te tamamlandı. Programın başlangıcında teslimatların daha erken başlaması planlanmıştı, ancak COVID-19 salgınının tedarik zincirleri üzerindeki etkisi ilk gecikmelere yol açtı.
2023 yılında Tayvan Savunma Bakanlığı, ilk iki F-16’nın teslimatının başlangıçta planlanandan yaklaşık bir yıl sonraya kaldığını açıklamış ve gecikmede pandemiyi gerekçe göstermişti. Sonraki süreçte sorunlar yalnızca pandemi kaynaklı tedarik problemleriyle sınırlı kalmadı. F-16 üretim hattının taşınması ve yeniden faaliyete geçirilmesi, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar ve üretim takvimindeki değişiklikler teslimat programını daha da ileriye itti.
Telafi Mekanizmaları ve Gelecek Planları
Tayvan Hava Kuvvetleri, Eylül 2024’te bazı tedarikçilerin teslimat takvimlerindeki gecikmelerin ve ABD’deki montaj sürecinin yeniden düzenlenmesinin ilk uçağın üretim takvimini etkilediğini bildirmişti. Programdaki gecikmenin önemli unsurlarından biri de uçağın Tayvan için özel olarak yapılandırılması oldu. Tayvan Savunma Bakanlığı, Block 70’in Tayvan için yeni bir konfigürasyon olması nedeniyle uçaktaki sistemler, kablolama ve yazılımlar arasındaki uyumluluğun kapsamlı uçuş testleriyle ayarlanması gerektiğini belirtti.
Testlerden elde edilen sonuçların üretim hattına geri aktarılması ve gerekli değişikliklerin yapılması sürecin uzamasına neden oldu. Tayvan Savunma Bakanlığı, Lockheed Martin’in üretimi hızlandırmak amacıyla yüzlerce çalışan görevlendirdiğini ve iki vardiya halinde çalıştığını bildirdi. Mart sonunda 66 uçaktan 59’unun üretim hattında montaj veya modifikasyon aşamasında olduğu açıklanmıştı.
Teslimat sürecindeki gecikmeler nedeniyle Tayvan ile ABD arasında telafi mekanizmaları da gündeme geldi. Ancak Tayvan Savunma Bakanı Koo’nun açıklamasına göre mevcut sözleşmede gecikme nedeniyle finansal ceza veya doğrudan parasal tazminat öngören bir hüküm bulunmuyor. Bunun yerine teknik destek, yedek parça ve garanti süresinin uzatılması gibi telafi seçeneklerinin değerlendirildiği bildirildi. Tayvan tarafı ile ABD arasında bu konuda görüşmelerin sürdüğü açıklandı.
