Yapay zeka veri merkezlerinin artan çip talebi, dizüstü bilgisayar, akıllı telefon ve oyun konsolu fiyatlarını yükseltti. Uzmanlar, çip krizinin en az 2028'e kadar sürebileceğini ve tüketicilerin aynı fiyata artık daha düşük özellikli cihazlar almak zorunda kaldığını belirtiyor.
Çip Krizinin Etkileri Neler?
Hollanda kamu yayın kuruluşu NOS, bugün yaptığı haberde, yapay zekâ veri merkezlerinin büyük miktarda çip tüketmesi nedeniyle dizüstü bilgisayar, akıllı telefon ve oyun konsollarının fiyatlarının son aylarda belirgin şekilde arttığını bildirdi. Veri merkezlerinin çiplere olan yoğun talebinin, tüketici elektroniği üreticilerine ayrılan arzı azaltarak fiyatları yukarı çektiği belirtildi.
NOS'un haberi, geçen ay yatırım bankaları ve finans kuruluşlarının yayımladığı uyarıları da doğruladı. Morgan Stanley'in Haziran ayında yayımladığı tahmine göre mevcut kâr marjlarının korunabilmesi için akıllı telefon fiyatlarının ortalama yüzde 34, kişisel bilgisayarların yüzde 67, sunucuların yüzde 83 ve depolama ürünlerinin ise yüzde 14 oranında artması gerekiyor.
RAM Çiplerinin Yükselen Fiyatları Neden Önemli?
NOS, uygulamaların çalıştırılmasını ve çoklu görevlerin yerine getirilmesini sağlayan RAM (rastgele erişim belleği) çiplerinin, yapay zekâ şirketlerinin veri merkezleri için yoğun şekilde satın alınması nedeniyle önemli ölçüde pahalandığını aktardı. Bunun sonucunda bilgisayar, telefon ve oyun konsolu üreticilerinin ya fiyatları artırdığı ya da cihazların bellek kapasitelerini düşürdüğü ifade edildi.
Hollandalı teknoloji sitesi Tweakers'ın editörlerinden Thomas Hochstenbach, tüketicilerin yıllardır aynı fiyata bir-iki yıl sonra daha güçlü cihazlar satın almaya alışmış olduğunu ancak bu eğilimin tersine döndüğünü belirtti. Bugün aynı bütçeyle geçen yıl alınabilecek cihazdan daha düşük özelliklere sahip bir ürün satın alınabileceği ifade edildi.
Fiyat Artışlarının Tüketici Üzerindeki Etkisi Nedir?
NOS, Hollanda'nın Valkenswaard kentindeki bir bilgisayar mağazasını örnek göstererek, 8 GB RAM'e sahip bir dizüstü bilgisayarın yaklaşık 549 avroya, benzer özelliklere sahip ancak 16 GB RAM bulunan modelin ise yaklaşık 200 avro daha pahalıya satıldığını aktardı. Haberde, 8 GB belleğin internet ve e-posta gibi temel kullanım için yeterli olduğu ancak video izleme, yoğun tablo işlemleri veya çok sayıda sekme açılması gibi durumlarda yetersiz kaldığı, bu nedenle 16 GB RAM'in daha yüksek performans isteyen kullanıcılar için daha uygun olduğu vurgulandı.
Tweakers'a bağlı Pricewatch verilerine göre tüketiciler, cihaz türü ve bellek kapasitesine bağlı olarak 50 ila 200 avro arasında ek ödeme yapmak zorunda kalıyor. Fiyat artışları akıllı telefonlara da yansıdı. Samsung'un Galaxy A serisi telefonlarının fiyatı geçen yılki modellere göre yaklaşık 50 avro yükselirken, teknik özelliklerde büyük bir değişiklik olmadığı belirtildi.
Sony'nin PlayStation 5 oyun konsolunun fiyatı yıl başından bu yana yaklaşık 100 avro arttı. Microsoft ise Xbox konsollarının Hollanda fiyatlarına ağustos ayından itibaren yaklaşık 50 avro zam yapılacağını açıkladı. NOS, Windows işletim sistemli bilgisayarlarda fiyat artışlarını takip etmenin daha zor olduğunu, çünkü üreticilerin birkaç ayda bir yeni modeller piyasaya sürdüğünü belirtti.
Buna karşın Apple'ın aynı modelleri daha uzun süre satışta tuttuğu ve bu nedenle dizüstü bilgisayar fiyatlarının yalnızca son bir ayda en az 100 avro arttığının görülebildiği ifade edildi. HP ve Dell gibi bazı Windows bilgisayar üreticilerinin ise fiyatları daha fazla artırmamak için 16 GB yerine 8 GB RAM kullanmaya başladığı belirtildi.
Çip Krizinin Geleceği ve Pazar Üzerindeki Etkileri
Çip krizinin ise kısa vadede sona ermesi beklenmiyor. Dünyanın en büyük üç bellek çipi üreticisi, yapay zekâ veri merkezlerinden gelen talebin artmaya devam edeceğini öngörüyor. Microsoft da çip fiyatlarının 2027 sonbaharına kadar yeniden iki katına çıkabileceğini tahmin ediyor. Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix, geçen ekim ayından bu yana 2026 yılı için planlanan tüm üretimin sipariş edildiğini açıkladı.
Samsung ise müşterilerinden 2027 yılına ilişkin çip ihtiyaç tahminlerini almaya başladı. Yarı iletken üreticisi Micron, çip arzındaki sıkıntının en az 2028 yılına kadar devam etmesini beklediğini duyurdu. Krizin etkileri özellikle giriş ve orta segment akıllı telefonlarda daha belirgin hissediliyor. Pazar araştırma şirketi Omdia, fiyatı 400 doların altındaki telefonların sevkiyatlarının bu yıl yüzde 22 azalacağını öngörüyor.
Bunun nedeni olarak bellek ve depolama bileşenlerinin cihaz maliyetinin yüzde 59'una ulaşması gösterildi. Omdia ayrıca küresel akıllı telefon pazarının genelinde yüzde 12 daralma beklerken, 800 doların üzerindeki premium telefonların sevkiyatlarının yüzde 5,7 artacağını tahmin ediyor. Rapora göre üreticiler, daha yüksek kar marjı sunan üst segment cihazlara yöneliyor ve artan maliyetleri bu ürünlerde tüketiciye daha kolay yansıtabiliyor.
