Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), çocukların bilişim teknolojilerini kullanım durumlarını ve amaçlarını ortaya koyan 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarını açıkladı.
Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan araştırma, 2026 yılı itibarıyla 6-17 yaş grubunu kapsayacak şekilde genişletildi. Ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zekâ kullanımı ve siber zorbalığa ilişkin göstergeler de araştırmaya dahil edildi.
Araştırmada 6-10 yaş grubundaki çocuklardan soruları kendilerinin veya bir yakınlarının yardımıyla, 11-17 yaş grubundaki çocuklardan ise yardım almadan yanıtlamaları istendi. Farklı bir yaş grubu belirtilmediği sürece çocuk ifadesi, 6-17 yaş grubundaki bireyleri kapsıyor.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 80,1'İ CEP TELEFONU KULLANIYOR
Araştırmaya göre, 6-17 yaş grubundaki çocukların cep telefonu veya akıllı telefon kullanım oranı yüzde 80,1 oldu.
Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 89,8 olarak gerçekleşti.
Cep telefonu kullanan çocukların yüzde 97,4’ü düzenli olarak cep telefonu kullandığını beyan etti.
Telefon kullanım amaçları incelendiğinde, 6-10 yaş grubunda yüzde 73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 87,8 ile internette gezinme ilk sırada yer aldı.
YÜZDE 37,8'İ EN AZ 30 DAKİKADA BİR TELEFONUNU KONTROL EDİYOR
Düzenli cep telefonu veya akıllı telefon kullanan çocukların yüzde 37,8’i, telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini belirtti.
Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 17,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 48,0 oldu.
ÇOCUKLARDA İNTERNET KULLANIM ORANI YÜZDE 92,7 OLDU
Çocukların internet kullanım oranı yüzde 92,7 olarak kaydedildi. İnternet kullanım oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 96,9 oldu.
Düzenli internet kullanan çocuklar arasında günde iki saat ve daha fazla internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi yüzde 53,0, hafta sonu ise yüzde 63,4 olarak gerçekleşti.
ÇOCUKLAR İNTERNETİ EN ÇOK VİDEO İZLEMEK İÇİN KULLANIYOR
Düzenli internet kullanan çocukların kullanım amaçları incelendiğinde yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer aldı.
Bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma, ödev ve sunum hazırlama, yüzde 75,1 ile sosyal medya kullanımı takip etti.
En az gerçekleştirilen faaliyet ise yüzde 17,9 ile çevrim içi ders veya kursa katılma oldu.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 69,8'İ SOSYAL MEDYA KULLANIYOR
Araştırma sonuçlarına göre çocukların sosyal medya kullanım oranı yüzde 69,8 oldu.
Erkek çocukların yüzde 71,4’ünün, kız çocukların ise yüzde 68,1’inin sosyal medya kullandığı belirlendi.
Yaş gruplarına göre sosyal medya kullanım oranı, 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 83,4 olarak gerçekleşti.
DİJİTAL OYUN OYNAYAN ÇOCUKLARIN ORANI YÜZDE 68,1 OLDU
Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı yüzde 68,1 olarak kaydedildi.
Erkek çocukların yüzde 77,4'ünün, kız çocukların ise yüzde 58,2'sinin dijital oyun oynadığı görüldü.
Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 67,3 oldu.
EN ÇOK MACERA VE AKSİYON OYUNLARI TERCİH EDİLDİ
Dijital oyun oynayan çocukların yüzde 92,7'si düzenli olarak dijital oyun oynadığını belirtti.
Düzenli dijital oyun oynayan çocukların en fazla tercih ettiği oyun türleri şöyle sıralandı:
- Macera/aksiyon: yüzde 48,1
- Strateji/taktik: yüzde 44,5
- Spor oyunları: yüzde 41,6
Dijital oyun oynamaya ilişkin kişisel düşünceleri sorulan 6-10 yaş grubundaki çocuklarda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumluluklarını aksatması ilk sırada yer aldı.
11-17 yaş grubunda ise yüzde 34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadıklarını düşünmeleri öne çıktı.
EKRAN BAŞINDA GEÇİRİLEN SÜRE KİTAP OKUMA VE DERS ÇALIŞMAYI ETKİLİYOR
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin günlük yaşamlarına etkisine ilişkin düşünceleri soruldu.
Araştırmaya katılan çocukların aşağıdaki ifadelere “Katılıyorum” veya “Kısmen katılıyorum” yanıtını verme oranları şöyle oldu:
- Yüzde 48,3: “Daha az kitap okuyorum”
- Yüzde 42,2: “Daha az ders çalışıyorum”
- Yüzde 33,0: “Ailemle daha az vakit geçiriyorum”
- Yüzde 26,8: “Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum”
- Yüzde 25,4: “Daha az uyuyorum”
ÇOCUKLARIN ÜRETKEN YAPAY ZEKÂ KULLANIM ORANI YÜZDE 63,0 OLDU
Araştırma kapsamında ilk kez değerlendirilen üretken yapay zekâ kullanımına ilişkin sonuçlara göre, 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63,0’ü üretken yapay zekâ kullanıyor.
Bu oran erkek çocuklarda yüzde 60,6, kız çocuklarda ise yüzde 65,5 olarak gerçekleşti.
YAPAY ZEKÂ EN ÇOK EĞİTİM AMACIYLA KULLANILIYOR
Üretken yapay zekâ kullanım amaçları incelendiğinde yüzde 88,1 ile örgün eğitim amacıyla kullanım ilk sırada yer aldı.
Bunu yüzde 58,6 ile özel amaçlarla kullanım izledi.
ÇOCUKLAR NEDEN YAPAY ZEKÂ KULLANMIYOR?
Yapay zekâ kullanmayan çocukların kullanmama nedenleri şöyle sıralandı:
- Yapay zekânın varlığından haberdar olmama: yüzde 68,9
- İhtiyaç duymama: yüzde 21,1
- Nasıl kullanılacağını bilmeme: yüzde 18,7
- Gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişeler: yüzde 16,1
ÇOCUKLARIN YÜZDE 10,2'Sİ SİBER ZORBALIĞA MARUZ KALDI
11-17 yaş grubundaki çocuklarda siber zorbalığa ilişkin araştırma sonuçları da açıklandı.
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı yüzde 10,2, siber zorbalık yapanların oranı yüzde 4,6, siber zorbalığa tanıklık edenlerin oranı ise yüzde 23,6 oldu.
SİBER ZORBALIĞI EN ÇOK ARKADAŞLAR VE AKRANLAR GERÇEKLEŞTİRİYOR
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3’ü zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıştığı arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti.
ANLIK MESAJLAŞMA UYGULAMALARI İLK SIRADA YER ALDI
Siber zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlar incelendiğinde anlık mesajlaşma uygulamaları yüzde 56,5 ile ilk sırada yer aldı.
Diğer dijital ortamlar ise şöyle sıralandı:
- SMS ve benzeri mesajlar: yüzde 51,1
- Sosyal medya platformları: yüzde 40,7
- İnternet oyunları: yüzde 24,9
- Cep telefonu aramaları: yüzde 20,6
- Sohbet odaları: yüzde 16,3
ÇOCUKLAR EN ÇOK KIRICI VE İNCİTİCİ MESAJLARLA KARŞILAŞIYOR
Çocukların karşılaştığı siber zorbalık türleri arasında yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar gönderilmesi ilk sırada yer aldı.
Bunu yüzde 20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı veya incitici mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması, yüzde 15,8 ile çocuklar hakkında asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması takip etti.
SİBER ZORBALIĞIN EN YAYGIN NEDENİ DAVRANIŞ BİÇİMLERİ OLDU
Çocukların maruz kaldıkları siber zorbalığın nedenlerine ilişkin verdikleri yanıtlar şöyle sıralandı:
- Davranış biçimleri: yüzde 60,4
- Fiziksel özellikler veya dış görünüş: yüzde 33,1
- Ailelerinin nereli olduğu veya kökenleri: yüzde 4,4
- Maddi durum: yüzde 2,4
- Engellilik durumu: yüzde 1,7
- “diğer”: yüzde 9,4
SİBER ZORBALIK KIZ ÇOCUKLARININ OKULA DEVAMINI DAHA FAZLA ETKİLEDİ
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, zorbalık yapma veya zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı yüzde 28,1 oldu.
Bu çocukların yüzde 7,8’i yaşadıkları durumun okula devamlarını etkilediğini belirtti.
Söz konusu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarda ise yüzde 10,5 olarak gerçekleşti.
