Orta Doğu Teknik Üniversitesinden (ODTÜ) araştırmacıların da yer aldığı uluslararası bir araştırma ekibi, geliştirdiği yapay zeka destekli robotik sistemlerle bal arılarının tozlaşma faaliyetlerini artırarak tarımsal üretimde verimliliği yükseltmeyi amaçlıyor.
Proje hakkında genel bilgiler neler?
Avrupa Birliği tarafından desteklenen ve Türkiye, İngiltere, Çekya ile Avusturya'dan araştırmacıların katılımıyla yürütülen "RoboRoyale" projesinde, arı kolonilerinin robotik teknolojilerle desteklenerek bitkilerin tozlaşmasına daha fazla katkı sağlaması hedefleniyor. Tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik bir rol üstlenen bal arıları, çiçekler arasında polen taşıyarak bitkilerin döllenmesini ve meyve ile tohum oluşumunu sağlıyor.
Bu durum, arıların tozlaşma faaliyetlerinin tarımsal ürünlerin verimliliği ve doğal ekosistemlerin devamlılığı açısından ne denli önemli olduğunu ortaya koyuyor.
Projenin hedefleri ve yöntemleri neler?
Türkiye'den ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Araştırma ve Uygulama Merkezi (ROMER) projenin bir parçası olarak, arıların daha fazla polen toplama uçuşu gerçekleştirmesini sağlayarak tozlaşma faaliyetlerini artırmayı hedefliyor. Bu kapsamda, arıların kovana taşıdığı polen miktarının kontrollü bir şekilde sınırlandırılmasıyla daha fazla polen toplamak üzere uçuş yapmalarının teşvik edilmesi öngörülüyor.
Yapay zeka destekli kameralarla kraliçe arı anbean takip edilecek. Proje kapsamında, polenin arı kolonileri için önemli bir protein kaynağı olmasından hareketle geliştirilen mikro robotik sistemlerle kraliçe arının beslenmesi desteklenerek koloninin sağlığının korunması amaçlanıyor.
Yapay zeka ve robotik sistemlerin rolü nedir?
Yapay zeka destekli kameralar, kraliçe arının hareketleri, beslenmesi ve yumurtlama davranışlarını takip ederken, geliştirilen mikro robotik sistemler işçi arıların üstlendiği bazı bakım görevlerini de gerçekleştirebiliyor. Projenin başarıyla tamamlanmasıyla arı kolonilerinin sağlığı korunarak daha az sayıda koloniyle daha fazla tozlaşma sağlanması ve böylece tarımsal üretimde verimliliğin artırılması bekleniyor.
ODTÜ ROMER'den Doç. Dr. Erol Şahin'in yürütücülüğündeki araştırma ekibinde Doç. Dr. Ali Emre Turgut, Doç. Dr. Hande Alemdar ve Dr. Babür Erdem yer alıyor. Erdem, arıların tarımsal üretimdeki kritik rolünü vurgulayarak, robotik sistemlerle arıları daha fazla tozlaşmaya yönlendirmeyi amaçladıklarını belirtiyor.
Projede, arıların kovan girişlerinde polen getirmesinin kısıtlanmasıyla, arıların daha fazla uçuş yaparak polen toplamak zorunda kalmaları sağlanıyor. Bu manipülasyon sayesinde daha fazla tozlaşma gerçekleştirilmesi hedefleniyor.
Mikro robotik sistemlerle kraliçe arıyı temiz arı sütüyle besleyerek, koloninin sağlığının korunması da amaçlanıyor. Kraliçe arının kovan içerisindeki önemi göz önünde bulundurularak, bu sistemler aracılığıyla sağlıklı bir koloninin sürdürülebilirliği sağlanmaya çalışılıyor.
Yapay zeka temelli algoritmalar, kraliçeyi izlemek, petek gelişimini gözlemlemek ve kovana giren çıkan arıları saymak gibi işlemleri gerçekleştirmekte kullanılıyor. Bu durum, projenin her aşamasında yapay zekanın aktif bir şekilde yer aldığını gösteriyor.
Erdem, projenin başarılı bir şekilde tamamlanması halinde, arıları kaybetmeden daha az sayıda arı kolonisiyle daha fazla tarımsal verim elde etme imkanı sağlanacağını ifade ediyor. Bu durum, gıda fiyatlarında potansiyel bir düşüşü de beraberinde getirebilir.
