Yapay zekâ teknolojilerinin çevresel etkileri üzerine yapılan analizler, büyük dil modellerinin su tüketimi konusunda dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor. GPT tabanlı sistemlerle yapılan basit bir sohbet ya da kısa bir e-posta taslağı bile önemli ölçüde su tüketimine yol açabiliyor. Veriler, bu tüketimin hem veri merkezlerinin soğutma ihtiyaçlarından hem de kullanılan enerji kaynaklarından kaynaklandığını gösteriyor.
Yapay Zekâ Yanıtları Ne Kadar Su Harcıyor?
Araştırmalara göre, GPT-3 tabanlı ChatGPT ile yapılan yaklaşık 100 kelimelik bir etkileşim, ortalama 500 mililitre, yani bir şişe suya eşdeğer kaynak kullanımı gerektiriyor. Bu hesaplamaya yalnızca veri merkezlerindeki soğutma sistemlerinde kullanılan su değil, aynı zamanda yapay zekâ sistemlerini çalıştıran enerji santrallerindeki dolaylı su tüketimi de dahil ediliyor.
Yeni nesil modellerde ise su tüketimi daha düşük seviyelerde seyrediyor. Bağımsız çalışmalar, orta uzunluktaki bir yanıt için GPT-5’in ortalama 39 mililitre, GPT-4o’nun ise yaklaşık 3,5 mililitre su kullandığını gösteriyor. Google’ın Gemini modelinde bu miktar 0,26 mililitreye kadar düşebiliyor.
Soğutma Sistemleri Tüketimin Ana Kaynağı
Veri merkezlerinde su tüketiminin en büyük nedeni, yüksek performanslı işlemcilerin ürettiği ısıyı kontrol altında tutmak. Bu amaçla genellikle buharlaştırmalı soğutma sistemleri tercih ediliyor. Bu sistemler, suyu buharlaştırarak ısıyı uzaklaştırıyor ancak aynı zamanda yerel su kaynaklarından önemli miktarda tüketim yapıyor.
Alternatif soğutma yöntemleri arasında sıvı içi soğutma sistemleri ve kapalı devre özel sıvı çözümleri bulunsa da, bu teknolojiler yüksek maliyetleri ve altyapı gereksinimleri nedeniyle yaygın olarak kullanılmıyor.
Enerji kaynakları da su kullanımında belirleyici bir rol oynuyor. Yenilenebilir enerji kaynakları olan rüzgâr ve güneş neredeyse hiç su tüketmezken, fosil yakıtlar ve nükleer santrallerin çalışması için büyük miktarlarda suya ihtiyaç duyuluyor.
Günlük Tüketim Milyonlarca Litreyi Buluyor
OpenAI tarafından açıklanan verilere göre, ChatGPT sistemlerine günlük ortalama 2,5 milyar sorgu yapılıyor. Bu yoğunluk dikkate alındığında, GPT-5 ile çalışan sistemlerin günlük su tüketimi 97,5 milyon litreye ulaşabiliyor. GPT-4o için bu miktar 8,8 milyon litre iken, Google’ın Gemini modelinde günlük su kullanımı yaklaşık 650 bin litre seviyesinde kalıyor.
Bu rakamlar yüksek görünse de, karşılaştırma açısından yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nde çim ve bahçe sulama faaliyetlerinin günlük 34 milyar litre su tükettiği belirtiliyor.
Uzmanlardan Şeffaflık ve Sürdürülebilirlik Vurgusu
Çevresel etkiler konusunda çalışan uzmanlar, yapay zekâ teknolojilerinin su tüketiminin şu an için küresel düzeyde sınırlı olduğunu ancak kullanım hacmiyle birlikte hızla artabileceğini ifade ediyor. Bu nedenle, teknoloji şirketlerinin su kullanımıyla ilgili daha fazla veri paylaşması ve şeffaflık sağlaması gerektiği vurgulanıyor.
Verimliliğin artırılması, daha serin ve nemli iklimlerde veri merkezlerinin kurulması gibi stratejik adımların su tüketimini önemli ölçüde azaltabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre, yapay zekânın geleceği yalnızca teknolojik gelişmelere değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirliği önceleyen kararlara da bağlı olacak.
Kaynak: TRT Haber
