Her yıl 21 Eylül’de kutlanan Dünya Barış Günü, insanlığa savaşların bıraktığı derin izleri ve barışın önemini hatırlatıyor. Geçmiş yüzyılda Birinci ve İkinci Dünya Savaşı’ndan Kore ve Vietnam’a, Irak’tan Suriye’ye kadar uzanan çatışmalarda milyonlarca insan hayatını kaybetti, milyonlarcası ise mülteci durumuna düştü. Bugün ise savaşların yarattığı yıkım yalnızca tarih sayfalarında değil; Gazze’de yaşanan insani krizle birlikte tüm dünyanın gündeminde.
Dünya Savaşlarının Bilançosu
Birinci Dünya Savaşı (1914-1918), modern tarihin en kanlı çatışmalarından biri oldu. Yaklaşık 10 milyon asker ve 6 ila 13 milyon arasında sivil yaşamını yitirdi. Savaşın yol açtığı kıtlık ve salgın hastalıklar ölümleri daha da artırdı.
İkinci Dünya Savaşı (1939-1945) ise insanlık tarihinin en büyük yıkımlarından birini beraberinde getirdi. Birleşmiş Milletler (BM) ve tarihçilerin kayıtlarına göre toplam can kaybı 70 ila 85 milyon arasında. Sadece Sovyetler Birliği’nde 24 milyon, Çin’de 15 milyondan fazla insan hayatını kaybetti. 1945’te Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombaları on binlerce kişiyi saniyeler içinde yok etti.
Soğuk Savaş döneminde yaşanan Kore Savaşı (1950-1953) yaklaşık 3 milyon, Vietnam Savaşı (1955-1975) ise 1,3 ila 4 milyon insanın ölümüne yol açtı. Daha yakın tarihte, Irak’ın 2003 işgali sonrası 15 yıl içinde en az 200 bin sivil yaşamını yitirdi. Suriye iç savaşı ise 2011’den bu yana yarım milyondan fazla can aldı.
Savaşların Faturası: Mültecilik, Yoksulluk ve Çöküş
Savaşların etkisi yalnızca can kayıplarıyla sınırlı kalmadı. Milyonlarca insan evlerini terk etmek zorunda kaldı. BM Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) verilerine göre, 2024 sonu itibarıyla dünya genelinde 120 milyon kişi zorla yerinden edildi.
Çatışmalar nedeniyle milyonlarca çocuk eğitim hakkından mahrum kaldı, kadınlar ve yaşlılar en ağır mağdurlar arasında yer aldı. Altyapının çökmesi, sağlık hizmetlerinin yetersiz kalması, yoksulluğun derinleşmesi ve salgın hastalıkların yayılması savaşların uzun vadeli sonuçları arasında öne çıkıyor.
Gazze’de Derinleşen İnsani Kriz
Bugün barış çağrılarının en yoğunlaştığı bölgelerin başında Gazze geliyor. 7 Ekim 2023’te başlayan çatışmaların ardından Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine göre yaklaşık 65 bin Filistinli hayatını kaybetti, 165 bin kişi yaralandı. BM raporları, ölülerin büyük bölümünün kadın ve çocuklardan oluştuğunu bildiriyor.
Gazze’de hastaneler, okullar ve ibadethaneler hedef alındı; elektrik ve su altyapısı tamamen felç oldu. Birleşmiş Milletler, bölgede yaşayan 2,3 milyon insanın neredeyse tamamının açlık, ilaç yetersizliği ve temiz suya erişim sorunuyla karşı karşıya olduğunu açıkladı. Uzmanlar bu tabloyu “21. yüzyılın en ağır insani krizlerinden biri” olarak tanımlıyor.
Dünya Barış Günü: Ortak Gelecek İçin Hatırlatma
21 Eylül Dünya Barış Günü, savaşların yol açtığı ağır yıkımı bir kez daha gündeme taşıyor. İnsanlık tarihinin acı faturaları, günümüzde Gazze’de yaşanan insani trajediyle birleştiğinde, barışın ertelenemez bir ihtiyaç olduğu açıkça ortaya çıkıyor.
