Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İran’a yönelik yaptırımların geri getirildiğini açıkladı. AB Dış İlişkiler Servisi (EEAS) tarafından yayımlanan açıklamada, Kallas’ın “snapback” sürecine dair değerlendirmelerine yer verildi.
Kallas, yaptırımların yeniden devreye girmemesi için İran’la diplomatik temaslarda bulunduklarını ancak Tahran yönetimiyle anlaşma sağlanamadığını ifade etti. Bu nedenle yaptırımların gecikme olmadan uygulanacağını belirten Kallas, kararın diplomatik sürecin tamamen son bulması anlamına gelmemesi gerektiğini de vurguladı. Kallas, İran’ı Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeye çağırdı.
'SNAPBACK' MEKANİZMASI DEVREYE GİRDİ
İngiltere, Fransa ve Almanya, 28 Ağustos’ta BM Güvenlik Konseyinin (BMGK) 2231 sayılı kararı çerçevesinde “snapback” mekanizmasını işletme kararı almıştı. Bu süreç, son tarih olan 28 Eylül gece yarısına kadar uzlaşma sağlanamaması halinde yaptırımların otomatik olarak geri dönmesini öngörüyordu. Yeni bir anlaşma sağlanamadığı için mekanizma devreye girdi.
Böylece, 2006-2010 döneminde İran’a karşı çıkarılan 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 ve 1929 sayılı BMGK kararları yeniden yürürlüğe girdi.
GERİ GELEN YAPTIRIMLAR
Yaptırımlar, İran’ın uluslararası ilişkilerini ve ekonomisini doğrudan etkileyecek başlıklardan oluşuyor:
- Silah ambargosu: 2020’de süresi dolan ambargo yeniden devreye girdi. İran’a konvansiyonel silah sevkiyatı yasaklandı.
- Nükleer ve füze kısıtlamaları: Uranyum zenginleştirme, ağır su ve yeniden işleme faaliyetleri durduruluyor. Nükleer başlık taşıyabilecek balistik füze geliştirme ve fırlatma yasaklanıyor.
- Mali ve seyahat yasakları: Yüzlerce kişi ve kuruluşun varlıkları dondurulacak, seyahat kısıtlamaları uygulanacak.
- Deniz ticareti denetimleri: 1929 sayılı karar çerçevesinde BM üyesi ülkeler, İran’dan ve İran’a yapılan sevkiyatları denetleyebilecek ve gerekirse el koyabilecek. Bu karar, İran’a ait gemilere müdahale yetkisi de tanıyor.
