Fransa Ekonomisinde Yapısal Gerileme ve Borç Sarmalı
Fransa, mali disiplinsizlik, siyasi sorunlar ve sokak eylemlerinin eş zamanlı olarak derinleştiği tarihi bir dönemden geçiyor. Kamu maliyesindeki yapısal gerileme, tahvil piyasalarında ülkenin borçlanma maliyetlerini son yılların zirvesine taşırken, ortak para birimi avro küresel piyasalarda dolar karşısında yaklaşık 1,5 yılın en düşük seviyesi olan 1,116 sınırına kadar geriledi. Ekonomistler, Paris'te başlayan ve hızla büyüyen bu olumsuz tablonun Avro Bölgesi'ni saracak yeni bir borç krizini tetikleyip tetiklemeyeceğini tartışıyor.
Fransa Ulusal İstatistik Enstitüsü (INSEE) ve hükümet verilerine göre, ülkenin genel kamu açığı Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 5,8'ine ulaşarak Avrupa Birliği'nin (AB) yüzde 3'lük tavan sınırını aştı. Söz konusu kamu açığının 2027'de yüzde 5'e düşürülmesi hedefleniyor. 1974 yılından bu yana bütçe fazlası veremeyen ülkede, vergi gelirlerinin yavaş büyümesine karşın kamu harcamaları yapısal olarak sürekli artış gösteriyor. 2017'den bu yana borç stokuna eklenen 1,3 trilyon avronun yarısından fazlası Kovid-19 salgını ve enerji krizleri kaynaklı harcamalardan, geri kalanı ise hanehalkı ve şirketlere yönelik vergi indirimlerinden kaynaklanıyor.
Kamu Borcunda Tarihi Rekor ve Faiz Yükü
Bu kronik bütçe açıkları neticesinde, Fransa’nın toplam kamu borcunun GSYH’ye oranının 2027 yılında yüzde 121,7’ye tırmanması öngörülüyor. Bugün ülkenin toplam nominal borç stoku ise 3,596 trilyon avro ile tarihi bir zirveye ulaşarak GSYH'nin yüzde 119'una tekabül ediyor. Bu borç 1945'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşırken, makroekonomik istikrarı da tehdit ediyor. Analistlere göre Fransa ekonomisi, nominal büyüme oranlarının borçlanma faizlerinin altında kaldığı yapısal bir borç tuzağına düşmüş durumda bulunuyor.
Borç servis maliyetindeki artış nedeniyle, Fransa'nın yıllık faiz ödemelerinin 65 milyar avroya (bütçenin yaklaşık yüzde 7'si) ulaşması bekleniyor. Bu rakamla borç faiz yükü, ülke tarihinde ilk kez ilköğretim ve ortaöğretim harcamalarını da geride bırakarak devlet bütçesinin en büyük tekil harcama kalemi haline geliyor.
Sokak Eylemleri ve Toplumsal Direnç
Başbakan Sébastien Lecornu liderliğindeki azınlık hükümeti, bütçe açığını 2027 yılına kadar kademeli olarak yüzde 5 seviyesine çekebilmek amacıyla 54 milyar avro değerinde radikal bir kemer sıkma paketi hazırlamıştı. Ancak hükümetin mali disiplini sağlama amacıyla hazırladığı bu tasarruf programı, sokakta çok sert bir toplumsal dirençle karşılaştı. Bütçe kısıntılarına tepki gösteren itfaiyeciler ve kamu çalışanlarının ardından, lise ve üniversite öğrencileri de kitlesel olarak sokaklara döküldü.
Lise öğrencileri, eğitime daha fazla bütçe ayrılması talebiyle eylemlerini sürdürürken, liselerin girişlerini barikatlarla kapatıyor. Eylemler kapsamında şu ana kadar 170 öğrenci, 65 eğitim personeli ve 600'den fazla kolluk kuvveti yaralanırken, 5 binden fazla kişi hakkında yasal işlem yapıldı. Ülke genelindeki liselerin yaklaşık yüzde 10’una tekabül eden 400 okulda yüz yüze eğitime ara verildi.
Piyasalarda Bulaşıcılık Riski ve Siyasi Kriz
Fransa'nın içinde bulunduğu bu durum Avrupa tahvil piyasasında bütçe açığı kaynaklı 'bulaşıcılık riski'ni tırmandırırken, analistler Paris yönetiminin yüksek borç yükü nedeniyle maruz kaldığı satış baskısının İtalya, Belçika ve Yunanistan gibi diğer Avro Bölgesi ülkelerine de yayılmaya başladığına işaret ediyor. Fransa ile Almanya'nın 10 yıllık devlet tahvilleri arasındaki faiz makası geçen hafta 32 baz puan genişleyerek 141 baz puana ulaştı.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un görev süresinin sonuna yaklaşılırken, muhalefet partileri popüler olmayan bütçe kesintilerine karşı parlamentoda sert direnç gösteriyor. Meclis çoğunluğu bulunmayan hükümetin bütçeyi yasalaştırma çabası, ülkeyi derin bir siyasi krize sürüklüyor. Commerzbank Döviz ve Emtia Araştırmaları Başkanı Thu Lan Nguyen, yatırımcıların kaygılarının artık yalnızca Fransa ile sınırlı olmadığını vurguluyor.
(Kaynak: Anadolu Ajansı)
