İran’da artan yaşam maliyetleri ve para birimindeki değer kaybına karşı başlayan protestolar beşinci gününe girerken, güvenlik güçleri ile göstericiler arasında yaşanan çatışmalarda iki kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Olaylar başkent Tahran başta olmak üzere birçok kentte etkisini sürdürürken, can kayıplarına ilişkin farklı kaynaklardan çelişkili açıklamalar geldi.
Lordegan’daki Çatışmalar ve Can Kayıpları
Yarı resmi Fars haber ajansı ile insan hakları grubu Hengaw’ın aktardığı bilgilere göre, İran’ın güneybatısında yer alan Lordegan kentinde protestocular ile güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda iki kişi öldü. Fars haber ajansı, yetkili bir kaynağa dayandırdığı haberinde ölen kişilerin kimlikleri ve protestocu ya da güvenlik görevlisi olup olmadıkları konusunda bilgi vermedi.
İnsan hakları grubu Hengaw ise hayatını kaybedenlerin protestocu olduğunu belirterek, isimlerini Ahmad Jalil ve Sajjad Valamanesh olarak açıkladı. BBC Farsça, ölümlere ilişkin bilgileri bağımsız kaynaklardan doğrulayamadığını duyurdu.
Ülke Genelinde Yaygınlaşan Gösteriler
Perşembe günü sosyal medyada paylaşılan ve BBC Farsça tarafından doğrulanan görüntülerde, Lordegan’ın yanı sıra başkent Tahran’da ve güneydeki Fars eyaletine bağlı Mervdasht kentinde protestoların devam ettiği görüldü. Görüntülerde bazı araçların ateşe verildiği ve güvenlik güçleri ile göstericiler arasında sert müdahalelerin yaşandığı anlar yer aldı.
Protestocuların bir kısmı dini liderliğin sona ermesini talep ederken, bazı grupların ise monarşiye dönüş çağrısı yaptığı bildirildi. Eylemler, para biriminin ABD doları karşısında yaşadığı sert değer kaybının ardından, özellikle esnaf ve tüccarların tepkisiyle Tahran’da başladı ve kısa sürede diğer kentlere yayıldı.
Güvenlik Güçlerinden Kayıp İddiası
Devlet medyası, İran Devrim Muhafızları’na bağlı bir güvenlik görevlisinin Çarşamba gecesi batıdaki Lorestan eyaletinin Kudasht kentinde protestocularla çıkan çatışmalarda hayatını kaybettiğini ileri sürdü. Ancak BBC bu bilgiyi doğrulayamadığını açıkladı. Protestocular ise söz konusu kişinin kendi aralarından biri olduğunu ve güvenlik güçleri tarafından vurularak öldürüldüğünü savundu.
Ayrı bir devlet medyası haberinde, bölgede yaşanan taşlı saldırılar sonucu 13 polis memuru ve Basij üyesinin yaralandığı belirtildi.
Resmi Tatil ve Güvenlik Önlemleri
Yetkililer, ülkede artan huzursuzluğu yatıştırmak amacıyla Çarşamba günü okullar, üniversiteler ve kamu kurumları için resmi tatil ilan etti. Kararın, soğuk hava koşulları nedeniyle enerji tasarrufu gerekçesiyle alındığı ifade edilse de, birçok İranlı bu adımı protestoları bastırmaya yönelik bir girişim olarak değerlendirdi.
Olayların tırmanmasını önlemek amacıyla Tahran’da gösterilerin yoğunlaştığı bölgelerde güvenlik önlemlerinin artırıldığı bildirildi.
Siyasi Açıklamalar ve Tepkiler
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, hükümetinin protestocuların “meşru taleplerini” dinlemeye hazır olduğunu söyledi. Buna karşın Başsavcı Mohammad Movahedi-Azad, istikrarsızlık yaratmaya yönelik her türlü girişimin kararlı bir şekilde karşılık bulacağı uyarısında bulundu.
Uzmanlar, son gösterilerin 2022 yılında Mahsa Amini’nin gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından ülke genelinde patlak veren protestolardan bu yana en yaygın eylemler olduğunu, ancak o dönemdeki kadar geniş çaplı olmadığını belirtiyor.
Kaynak: BBC
