ABD’nin Kuzey Dakota eyaletindeki Hell Creek Formasyonu'nda, yaklaşık 66,5 milyon yıl öncesine ait dört dev dinozor ayak izi tespit edildi. Her biri neredeyse 1 metre uzunluğunda olan bu izlerin, dönemin en büyük etçil dinozorlarından Tyrannosaurus rex'e (T. rex) ait olduğu değerlendirilmektedir.
Ayak İzlerinin Bulunduğu Yer Neresi?
İzler, Kuzey Dakota’nın güneybatısında, Marmarth kasabasının yaklaşık 4 kilometre kuzeybatısında yer alan bir alanda keşfedilmiştir. İki sol ve iki sağ ayak izinden oluşan yaklaşık 7 metrelik bir hat, yetişkin bir T. rex’e atfedilen ilk ardışık ayak izi dizisi olması açısından büyük bir önem taşımaktadır.
Daha önce yalnızca tekil ayak izleri bulunmuştu, ancak bu keşif, dinozorun art arda attığı adımları gösteren bir iz hattına rastlanması açısından dikkat çekicidir.
Ayak İzlerinin Özellikleri Neler?
Araştırmacıların ölçümlerine göre, üç parmaklı ayak izlerinin uzunluğu yaklaşık 90 santimetre ile 1 metre arasında değişirken, genişliği ise 60 ila 80 santimetre arasında bulunmaktadır. En iyi korunan iz, 96 santimetre uzunluğuna ve 80 santimetre genişliğe sahiptir.
İzlerin büyüklüğü, dar parmak yapısı ve bölgede daha önce çok sayıda T. rex fosilinin bulunmuş olması, bu izleri bırakan hayvanın yetişkin bir T. rex olduğu görüşünü güçlendirmektedir.
Ayak İzlerinin Korunma Durumu ve Keşif Süreci
Ayak izleri, sıradan bir çamur tabakası üzerinde korunmamıştır. Dinozorun bastığı zemindeki çukurların çevresinde zamanla kalsiyum karbonatla sertleşmiş kumtaşı oluşumları meydana gelmiştir. Bu durum, çevredeki kayalardan daha dayanıklı hale gelerek, milyonlarca yıllık aşınmaya rağmen izlerin kalıplarının günümüze ulaşmasını sağlamıştır.
Araştırmacılar, alanı yüksek çözünürlüklü üç boyutlu taramalarla da kayıt altına almışlardır. Dört ayak izinin oluşturduğu hat, yaklaşık 7 metre boyunca devam etmektedir ve adımlar arasındaki mesafeyi inceleyen ekip, hayvanın kalça yüksekliğinin yaklaşık 4 metre olabileceğini ve izleri bırakırken saniyede yaklaşık 1,5 ila 2 metre hızla ilerlediğini hesaplamıştır.
Bu veriler, T. rex’in o sırada koşmadığını, normal bir yürüyüş temposunda hareket ettiğini göstermektedir. Araştırmacılar, izlerin korunma durumundan dolayı hız değerlerinin yaklaşık olduğunu özellikle vurgulamaktadır.
Keşfin yaşı, bölgedeki kaya katmanlarının konumu ve paleomanyetik veriler kullanılarak hesaplanmış ve sonuçlar, izlerin yaklaşık 66,5 milyon yıl önce, yani Kretase döneminin sonlarına doğru bırakıldığını göstermiştir. Böylece dört adım, yalnızca dev bir yırtıcının ayak büyüklüğünü değil, milyonlarca yıl önce arazide nasıl hareket ettiğini gösteren nadir bir kayıt haline gelmiştir.
