Çarşamba günü, Ukrayna savaşı gazileriyle çay ve pasta eşliğinde bir araya gelen Başkan Vladimir Putin, Rusya’nın yeni bir silahı test ettiğini duyurdu.
Rus lider, Poseidon adlı nükleer kapasiteli, nükleer enerjiyle çalışan ve torpido gibi fırlatılabilen denizaltı dronu için, “Böylesi hiçbir yerde yok” dedi. Bir Rus milletvekili ise bu silahın “bütün devletleri devre dışı bırakabileceğini” iddia etti.
2018’de ilk kez tanıtıldığında, Rus medyası Poseidon’un saatte 200 km hıza ulaşabileceğini ve “sürekli değişen bir rotada” hareket ederek önlenmesinin imkansız olacağını belirtmişti.
Putin’in açıklaması, Moskova’nın “sınırsız menzilli” Burevestnik nükleer tahrikli seyir füzesi testini duyurmasından sadece birkaç gün sonra geldi.
Burevestnik için Putin, “Dünyada benzersiz, eşsiz bir ürün” ifadesini kullanırken, füzenin öylesine yeni olduğunu, “henüz ne olduğunu, hangi silah sınıfına ait olduğunu belirlemediklerini” söyledi.
'Bunlar temelde kıyamet silahları'
Rusya’nın silah test edip bunu gösterişli bir şekilde duyurması alışılmış bir durum. Ancak bu tür açıklamaların askeri değeri belirsiz.
Rusya uzmanı ve uzun süredir Kremlin politikalarını izleyen Mark Galeotti, BBC’ye yaptığı açıklamada, “Bunlar temelde kıyamet silahları; eğer dünyayı yok etmeye hazır değilseniz kullanılamayacak kadar güçlüler” dedi.
Galeotti, Poseidon ve Burevestnik’in her ikisinin de ikinci vuruş, yani misilleme amaçlı silahlar olduğunu ekledi. Hatta en radikal Kremlin propagandacıları bile kimsenin Rusya’ya saldırı hazırlığında olduğunu öne sürmüyor.
Silahların gerçekten kullanıma uygun olup olmadığı da belirsiz. 2019’da, bazı Rus ve Batılı uzmanların Burevestnik ile bağlantılı olduğunu söylediği bir roket motoru patlamasında beş Rus nükleer mühendis hayatını kaybetti.
İki yıl sonra, Londra merkezli ve küresel çatışma ve güvenlik alanında çalışan Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS), Rusya’nın füzenin “nükleer tahrik ünitesinin güvenilir çalışmasını sağlama konusunda önemli teknik zorluklarla” karşı karşıya olduğunu belirtti.
Ne Poseidon ne de Burevestnik tamamen yeni değildi; ikisi de ilk kez 2018’de, Putin’in “yenilmez” olarak tanımladığı yeni silah dizisinin bir parçası olarak sunulmuştu.
Bu nedenle, açıklamaların içeriğinden çok zamanlaması dikkat çekici olabilir.
PUTİN, TRUMP'IN MI DİKKATİNİ ÇEKMEYE ÇALIŞIYOR?
ABD Başkanı Donald Trump, Rusya ve Ukrayna’yı müzakere masasına getirme girişiminde birkaç ay süren yoğun diplomatik çabadan sonra, savaşı sona erdirme çabasında soğudu gibi görünüyor.
Geçen hafta, Beyaz Saray, Trump ve Putin arasında bir zirveyi iptal etti; bu, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Moskova ve Washington arasındaki uçurumun yüksek seviyeli bir toplantıyla çözülemeyecek kadar büyük olduğunu fark etmesinin ardından gerçekleşti.
Daha fazla görüşme yapılacağına dair bir işaret yok; hatta toplantının iptalinin hemen ardından Trump, Moskova’nın Ukrayna’da barış anlaşmasına varamaması nedeniyle iki büyük Rus petrol üreticisine yaptırım uyguladı.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelensky ile ilişkisi hala sorunlu görünse de Trump’ın Moskova’nın inatçılığından rahatsız olmaya başladığı anlaşılıyor.
Bu nedenle Putin, Trump’ın dikkatini çekmeye çalışıyor olabilir.
Galeotti, “Trump’ın Ukrayna’ya desteği veya Rusya’ya sempatisi konusunda sıcak soğuk davranmasına karşı, Moskova’nın elinde Kiev’den daha büyük kozlar var. Bu bağlamda başarılı silah testleri, Trump’ı Rusya’nın güçlü olduğuna inandırmakla ilgili” dedi.
'Ruslar her zaman gereksiz ve abartılı gösterilerle tepki verir'
Başka bir ipucu da Ukrayna’daki savaş alanından gelebilir.
Rusya, komşusuna tam ölçekli işgale başladıktan üç buçuk yıl sonra, askerleri hâlâ büyük kayıplar ve kaynak harcayarak ilerlemeye çalışıyor; yakın zamanda belirgin bir ilerleme görünmüyor.
McKenzie İstihbarat Hizmetleri Başkanı David Heathcote, “Ukrayna’daki yaz savaş sezonu sona yaklaşıyor ve bu Ruslar için çok iyi gitmedi” dedi.
Heathcote, Burevestnik ve Poseidon açıklamalarının, Rusya’nın konvansiyonel güçlerinin zayıflığının bir yansıması olarak görülmesi gerektiğini söyledi.
Rusya, geri planda kaldığında caydırıcı olacak bir askeri ittifakın resmi üyesi değil ve ordusu Ukrayna’da bağlı ve baskı altında. Bu durumlarda, Heathcote’a göre, “Ruslar her zaman gereksiz ve abartılı gösterilerle tepki verir”.
Moskova’nın Burevestnik ve Poseidon testlerini kamuoyuna açıklama kararı bundan etkilenmiş olabilir; ancak bu açıklama, Trump’ı ABD’nin nükleer silah testlerini yeniden başlatması talimatını vermeye teşvik etme etkisini şimdiden gösterdi.
Trump, bunu Rusya ve Çin gibi diğer ülkelerle yarışta kalmak için gerekçe gösterdi: “Diğerleri test yapıyorsa, bizim de yapmamız uygun” dedi. ABD’nin 33 yıllık aradan sonra nükleer testleri yeniden başlatmasının birkaç ay süreceği tahmin ediliyor.
KREMLİN'DEN TRUMP'A YANIT GELDİ
Kremlin’in Trump’ın açıklamasına tepkisi hızlı oldu.
Putin’in sözcüsü Dmitry Peskov, ABD Başkanı’nın doğru bilgilendirilip bilgilendirilmediğini sorguladı. Peskov, Rusya’nın testlerinin “hiçbir şekilde nükleer test olarak yorumlanamayacağını” söyledi.
Trump, ABD’nin yeniden başlatmak istediği test türü hakkında detay vermedi.
Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nden (IIS) Christopher Egerton’a göre, Trump’ın kararı, Burevestnik’in testine doğrudan bir yanıt ve ABD’nin benzer şekilde kıtalararası balistik füzelerle uçuş testleri yapmayı planladığı anlamına gelebilir.
