Sırbistan Merkez Bankası, mali durumunun ciddi biçimde kötüleştiğini belirterek ALTA Banka'nın faaliyet lisansını iptal etti. Bu karar, bankanın iktidardaki Sırp İlerleme Partisi (SNS) ile olan bağlantıları nedeniyle uzun süredir tartışma konusu olmasının ardından alındı. Bankanın yurtdışına yüksek tutarlı para transferleri yaptığı iddiaları da kamuoyunda yankı buldu.
ALTA Banka'nın Faaliyet Lisansının İptali
Sırbistan Merkez Bankası (NBS), Belgrad merkezli ALTA Banka'nın faaliyet lisansını 30 Ekim'de iptal ederek banka hakkında iflas sürecinin başlatılmasına karar verdi. Merkez Bankası, bu kararın mevduat sahiplerinin haklarını korumak ve ülkenin finansal sisteminde istikrarı sağlamak amacıyla alındığını açıkladı. Bankanın yönetimi, Mevduat Sigorta Ajansı'na (AOD) devredilirken, banka ile ilgili yasal işlemlerin başlatıldığı bildirildi.
ALTA Banka'nın faaliyet lisansının iptal edilmesinden önce, kurumun mali yapısına ve likidite durumuna yönelik denetimler yapıldığı belirtildi. Denetimler sonucunda bankanın finansal durumunun önemli ölçüde kötüleştiği ve nakit yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesinin daha da zayıflayabileceği tespit edildi. Merkez Bankası, bu durumun mevduat sahiplerinin çıkarlarını tehlikeye attığını vurgulayarak, faaliyet lisansının iptal edilmesinin gerekli hale geldiğini ifade etti.
Mevduat Sahiplerinin Hakları ve Güvenceleri
ALTA Banka'nın faaliyet izninin iptal edilmesiyle birlikte, mevduat sahiplerinin birikimlerinin nasıl korunacağı da önemli bir konu haline geldi. Sırbistan Merkez Bankası, mevduat sigortası kapsamında kişi başına 50 bin Euro'ya kadar olan tutarların güvence altında olduğunu açıkladı. Mevduat Sigorta Ajansı'nın sigorta kapsamındaki ödemeleri yedi iş günü içinde erişilebilir hale getirmesi bekleniyor.
50 bin Euro'yu aşan birikimleri bulunan müşteriler ise sigorta kapsamı dışındaki tutarlar için iflas ve tasfiye sürecinde alacak talebinde bulunabilecek. Yetkililer, mevduat sahiplerine ödemelerin hangi banka üzerinden yapılacağına ve başvuru süreçlerine ilişkin bilgilendirme yapılacağını duyurdu.
Yurtdışına Para Transferi İddiaları ve Siyasi Tartışmalar
ALTA Banka'nın kapatılmasından önce yurtdışına yüksek tutarlı para transferleri yapıldığına dair iddialar kamuoyunda tartışma yarattı. Öğrenci hareketleri ve muhalefet çevreleri, bankadan Kuzey Makedonya ve Rusya'ya para aktarıldığını ileri sürdü. Demokrat Parti Genel Başkanı Srdjan Milivojevic de, bankanın döviz işlemleri ve yurtdışına para transferleriyle ilgili şüpheler nedeniyle Merkez Bankası Başkanı Jorgovanka Tabakovic ve kimliği henüz belirlenmeyen sorumlular hakkında suç duyurusunda bulundu.
Kuzey Makedonya Merkez Bankası ise, ülkeye şüpheli para transferleri yapıldığı yönündeki iddiaların doğrulanmadığını bildirdi. Sırbistan Merkez Bankası da para transferlerinin yasal ödeme kanalları üzerinden yürütüldüğünü savundu. 2020 yılında Sırbistan bankacılık sektöründe faaliyet göstermeye başlayan ALTA Banka, kısa sürede dikkat çekici bir büyüme kaydetti.
ALTA Banka'nın Büyümesi ve İlişkileri
Aktarılan finansal verilere göre, bankanın toplam varlıkları yaklaşık 1,84 milyar Euro'ya ulaşırken, Sırbistan bankacılık sektöründeki pazar payı yüzde 2,77 ile yüzde 2,9 arasında değişti. Bankanın varlıklarının dört yılda yüzde 252 arttığı, 2025 yılında ise mevduat büyüme hızında ülkedeki bankalar arasında ilk sıraya yükselebileceği belirtildi. ALTA Banka, bu dönemde kamu kurumlarıyla yaptığı anlaşmalarla da gündeme geldi.
Banka, yalnızca hızlı büyümesiyle değil, sahibi Davor Macura'nın Sırp İlerleme Partisi (SNS) ile ilişkilerine yönelik iddialarla da kamuoyunun gündeminde yer aldı. Sırbistan'da yayımlanan araştırmacı gazetecilik haberlerinde, Macura'nın SNS çevreleriyle yakın ilişkileri bulunduğu ileri sürüldü. Radar dergisinin araştırmalarında ise bankayla Aleksandar Vučić'in kardeşi Andrej Vučić'in de aralarında bulunduğu yakın çevresi arasında bağlantılar olduğu iddia edildi.
ABD'den Yaptırım Çağrısı ve Gelecek Süreç
ALTA Banka'nın sahibi Davor Macura, ABD'de de siyasi tartışmaların konusu oldu. ABD'li Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Üyesi Joe Wilson, ekim ayının ortalarında Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya çağrıda bulunarak Macura'ya yaptırım uygulanmasını istedi. Wilson, Macura'yı kamu kaynaklarını kişisel servetini artırmak ve Vučić yönetimini desteklemek amacıyla kullanmakla suçladı.
Sırbistan Merkez Bankası, lisans iptalinin ardından bankanın varlıklarının denetim altında tutulacağını ve olası usulsüz işlemlerin önüne geçilmesinin hedeflendiğini açıkladı. Banka hakkında başlatılan işlemlerle mevduat sahiplerinin ve diğer alacaklıların haklarının korunmasının amaçlandığı belirtildi. Merkez Bankası ayrıca ALTA Banka'dan kredi kullananların borç yükümlülüklerinin devam ettiğini, geri ödemelerin nasıl yapılacağına ilişkin gerekli bilgilendirmenin sağlanacağını bildirdi. Yetkililer, iflas sürecinin mümkün olan en kısa sürede ve şeffaf biçimde yürütüleceğini ifade etti.
