Avustralya'da 1994 yılında tesadüfen keşfedilen Wollemia nobilis çamları, milyonlarca yıl önce neslinin tükendiği sanılan tarih öncesi bir tür olarak günümüzde sıkı güvenlik önlemleri altında korunmaktadır. Bu antik ağaçların doğal yaşam alanında yalnızca 45 yetişkin birey ve 46 fidan bulunmaktadır. Hükümet, bu ağaçların tam konumunu çevresel patojenler ve insan müdahalesinden korumak amacıyla gizli tutmaktadır.
Wollemia Nobilis'in Keşfi Nasıl Gerçekleşti?
Eylül 1994'te Avustralya Park Hizmetleri'nde görevli David Noble, bir kanyondaki yağmur ormanı alanını belgelemek amacıyla gerçekleştirdiği iniş sırasında benzersiz özelliklere sahip 19 ağaçtan oluşan bir koru tespit etti. Yapılan botanik incelemeler sonucunda, bu ağaçların sadece yeni bir tür değil, dünya üzerinde başka hiçbir örneği bulunmayan yeni bir cins olduğu belirlendi.
1995 yılında yayımlanan resmi bilimsel makaleyle, bu kozalaklı ağaçlar familyasına ait türe, keşfi gerçekleştiren David Noble’a ithafen Wollemia nobilis adı verildi. Bu keşif, bilim dünyasında büyük bir heyecan yarattı ve Wollemia'nın korunması için çalışmalar başlatıldı.
Wollemia Nobilis'in Tarihçesi ve Özellikleri Nedir?
Fosil kayıtları üzerinde yapılan incelemeler, Wollemia ile ilişkilendirilen polenlerin 94 milyon ila 2 milyon yıl öncesine ait tortularda bulunduğunu, ancak bu tarihten sonra tamamen ortadan kaybolduğunu göstermektedir. Botanikçiler, günümüzdeki Wollemia ağaçlarının doğrudan Kretase döneminden kalma genetik kopyalar olmadığını, ancak o döneme ait bitki yapısıyla büyük benzerlikler taşıdığını ifade etmektedir.
Yaklaşık 40 metre yüksekliğe ulaşabilen Wollemia çamları, aynı ağaç üzerinde hem dişi hem de erkek kozalaklar bulundurma, tabandan çoklu gövdeler oluşturma ve kabuklarında mantarımsı yumrular barındırma gibi benzersiz morfolojik özelliklere sahiptir. Bu özellikler, türün korunması için önem taşımaktadır.
Koruma Çalışmaları ve Tehditler Neler?
Wollemia nobilis'in doğal yaşam alanının konumu gizli tutulmakta olup, bu türün yalnızca dört küçük bölgede varlığını sürdürdüğü bilinmektedir. Uzmanlar, popülasyonu korumak amacıyla doğal yaşam alanının koordinatlarını kesin bir şekilde gizli tutmaktadır. Doğal ortamda karşılaşılan en büyük tehditler arasında, ziyaretçilerin ayakkabılarıyla taşınabilecek olan kök çürümesine yol açan toprak patojeni Phytophthora mantarı, fidanların çiğnenmesi ve toprağın sıkışması yer almaktadır.
Vahşi doğadaki popülasyonun korunması ve kaçak malzeme alımının önlenmesi amacıyla 2005 yılında türün ticari amaçlı üretimine başlanmıştır. Küresel ölçekte dağıtımı yapılan Wollemia ağaçları, dünya genelindeki botanik bahçelerine ve özel üreticilere ulaştırılarak kanyon dışındaki popülasyonu artırma çabaları sürdürülmektedir. Ancak uzmanlar, doğal ortamda yaşayan ana popülasyonun kritik derecede tehlike altında kalmaya devam ettiğini belirtmektedir.
