Türkiye'nin geçen yılki ihracatının yüzde 44,4'ünü, ithalatının ise yüzde 58,7'sini büyük ölçekli girişimler yaptı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2024 yılına ilişkin girişim özelliklerine göre dış ticaret istatistiklerini açıkladı.
Buna göre, 2024 yılında 179 bin 673 girişim ihracat, 318 bin 603 girişim ithalat yaptı.
Toplam ihracatın yüzde 18,8'ini gerçekleştiren 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler, ihracat yapan tüm girişimlerin yüzde 75,6'sını oluşturdu. İhracatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 17,5, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 19,2, 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin payı ise yüzde 44,4 oldu.
İthalatın yüzde 11,1'ini 1-9 kişi çalışanı olan mikro ölçekli girişimler yaptı. İthalatta, 10-49 kişi çalışanı olan küçük ölçekli girişimlerin payı yüzde 11,7, 50-249 kişi çalışanı olan orta ölçekli girişimlerin payı yüzde 18,5 oldu. 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin ithalattaki payının yüzde 58,7 olduğu görülürken bu girişimler toplam ithalat yapan girişimlerin yüzde 1,1'ini oluşturdu.
Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimler önde!
Girişimin ana faaliyetine göre ihracatın yüzde 56,5'ini, ithalatın ise yüzde 47,3'ünü sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler yaptı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı yüzde 39, ithalattaki payı ise yüzde 38,5 düzeyinde gerçekleşti.
Sanayi sektörünün ihracatında 250 ve üstü çalışanı olan büyük ölçekli girişimler yüzde 68,6 payla öne çıkarken ticaret sektörünün ihracatında ise yüzde 89 payla 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin hakimiyeti devam etti.
Sanayi sektörü ithalatında büyük ölçekli girişimler yüzde 80,5 payla öne çıktı. Ticaret sektöründe, büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 29,1, diğer sektöründe büyük ölçekli girişimlerin payı yüzde 66,2 oldu.
AB ülkelerine ihracatta sanayi sektörü ilk sırada yer alıyor
Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının yüzde 47,5'ini Avrupa Birliği (AB 27) ülkelerine, yüzde 14,3'ünü AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine ve yüzde 11,9'unu Yakın ve Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirdi. AB ülkelerine yönelik ihracatın yüzde 64,8'ini sanayi, yüzde 32,2'sini ticaret, yüzde 3'ünü ise diğer sektöründeki girişimler yaptı.
Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin, ithalatlarının yüzde 33,6'sını AB ülkelerinden, yüzde 26,1'ini diğer Asya ülkelerinden, yüzde 17,8'ini ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden gerçekleştirdiği görüldü. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin en çok ithalat yaptığı ülke grupları sırasıyla yüzde 35,1 payla AB ülkeleri, yüzde 29,6 payla diğer Asya ülkeleri ve yüzde 15,9 payla AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri oldu.
İmalat sanayi ürünleri ihracatının yüzde 58,3'ünü, ana faaliyeti sanayi olan girişimler, yüzde 37,7'sini ise ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin yaptığı belirlendi. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin yaptığı ihracatın ise yüzde 96,5'ini imalat sanayi ürünleri, yüzde 1,9'unu tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri, yüzde 1,2'sini de madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri oluşturdu.
İmalat sanayi ürünleri ithalatının yüzde 44,8'i ticaret, yüzde 44,2'si sanayi ve yüzde 11'i diğer sektörlerdeki girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatının yüzde 75,8'i imalat sanayi ürünleri, yüzde 3,7'si madencilik ve taş ocakçılığı ürünleri, yüzde 3,5'i ise tarım, ormancılık ve balıkçılık ürünleri olarak kayıtlara geçti.
Girişimlerin yüzde 37,7'si tek ülkeye, yüzde 16,2'si iki ülkeye ihracat yaptı
İhracatın yüzde 49,8'ini, ithalatın ise yüzde 64,6'sını ilk 500 girişimin yaptığı belirlendi. En çok ihracat yapan ilk 5 girişim toplam ihracatın yüzde 8,5'ini, en çok ithalat yapan ilk 5 girişim ise ithalatın yüzde 13,8'ini gerçekleştirdi.
Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin bu sektördeki payı yüzde 14,4, ticaret sektöründe en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin aynı sektördeki payı ise yüzde 11,9 olarak hesaplandı. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk 5 girişiminin payı yüzde 19,9, ticaret sektöründe ise yüzde 11,9 oldu.
Girişimlerin yüzde 37,7'si tek ülkeye, yüzde 16,2'si iki ülkeye ihracat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranının yüzde 3,1 olduğu görülürken bu girişimlerin ihracattaki payı yüzde 57,6 olarak kayıtlara geçti.
Girişimlerin yüzde 71,2'si tek ülkeden, yüzde 14,4'ü iki ülkeden ithalat yaptı. 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı yüzde 0,8, bu girişimlerin ithalattaki payı ise yüzde 57,9 oldu.
