Aşılar, halk sağlığının en etkili uygulamalarından biri olarak kabul edilmektedir. Ancak, son dönemde yapılan bir araştırma, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde çocuklarda aşılama oranlarının durakladığını veya gerilediğini göstermektedir. Özellikle Almanya, bu olumsuz gelişmeden etkilenen ülkeler arasında yer almaktadır.
Aşılama Oranlarındaki Düşüşün Sebepleri Neler?
On yıllar boyunca kaydedilen ilerlemelere rağmen, "The Lancet Regional Health - Europe" dergisinde yayımlanan araştırma, birçok AB ülkesinde çocuk aşılama oranlarının son yıllarda ciddi bir düşüş yaşadığını ortaya koymuştur. Ancak, araştırma bu düşüşün nedenlerini detaylandırmamıştır. Düşüş, özellikle 2019 ile 2022 yılları arasında, yani koronavirüs pandemisi sürecinde ve sonrasında belirginleşmiştir.
Yanlış bilgilerin yayılması ve aşılara duyulan güvendeki değişiklikler, aşılamadaki gerilemenin olası sebepleri arasında gösterilmektedir. Aşıların halk sağlığı üzerindeki etkisi, bu durumun ciddiyetini artırmaktadır.
AB Ülkelerinde Aşılama Oranlarının Durumu
Araştırma, Avrupa'daki çocuk aşılama programlarında rutin olarak uygulanan yedi aşı veya aşı serisinin kapsama oranlarını incelemiştir. Bu aşılar arasında difteri, tetanos ve boğmacaya karşı üçüncü doz (DTP-3), Hepatit B (HEPB-3), Haemophilus influenzae tip b (HIB-3), pnömokok (PCV-3) ve çocuk felci (POL-3) aşıları ile kızamık (MCV-1) ve kızamıkçığa (RCV-1) karşı ilk doz aşılar yer almaktadır.
Son 40 yılda birçok AB ülkesinde belirgin iyileşmeler kaydedilmiş olmasına rağmen, son dönemde genel olarak olumsuz bir eğilim ortaya çıkmıştır. Araştırma ekibinin verilerine göre, 27 AB ülkesinden 16'sında, incelenen yedi aşılama göstergesinden en az dördünde düşüş gözlemlenmiştir. Almanya, bu düşüşün en belirgin olduğu ülkeler arasında yer almamakla birlikte, etkilenmiş ülkeler arasında bulunmaktadır.
Aşı Türlerine Göre Düşüş Eğilimleri
Aşı türlerine göre düşüş eğilimleri de dikkat çekmektedir. En yaygın düşüş, HIB ve çocuk felci aşılarında görülmüştür. Her iki aşıda da 20 AB ülkesinde gerileme kaydedilmiştir. HIB aşısı, bebeklerde ciddi enfeksiyonlara yol açabilen bir bakteri ile ilişkilidir. Çocuk felci ise kalıcı felce neden olabilen bulaşıcı bir viral hastalıktır.
Hepatit B aşısında 18 ülkede, difteri, tetanos ve boğmacaya karşı uygulanan DTP-3 aşısında ise 17 ülkede düşüş gözlemlenmiştir. Kızamık aşısında ise 14 ülkede artış, 13 ülkede düşüş yaşanmıştır. Kızamıkçık aşısında ise 12 ülkede yükseliş, 15 ülkede düşüş eğilimi kaydedilmiştir.
Lüksemburg ve Portekiz, incelenen yedi aşılama göstergesinin tamamında en az yüzde 95'lik aşılama oranına ulaşan tek AB ülkeleri olmuştur. Almanya'da ise 2024 yılında beş göstergede aşılama oranı yüzde 95 sınırının altında kalmıştır.
Uzmanlar, aşılama oranlarının bu seviyenin altına düşmesinin önlenebilir hastalıkların yeniden ortaya çıkmasına yol açabileceğini belirtmektedir. Bağışıklık açığı bulunan nüfus gruplarında salgın riski artmaktadır. Araştırma ekibi, ulusal aşılama oranlarının yüksek olduğu ülkelerde bile belirli bölgelerde aşı yaptırma isteğinin azalmasının yerel bağışıklık açıklarına yol açabileceğini vurgulamaktadır.
