Fondazione Veronesi tarafından yayımlanan yeni bir değerlendirme, son yıllarda sosyal medyada hızla popülerleşen aralıklı oruç yönteminin kilo kaybı konusunda sanıldığı kadar etkili olmayabileceğini ortaya koydu.
Uzmanlara göre sağlıklı kilo vermek için en önemli unsur, uzun vadede sürdürülebilir ve dengeli bir beslenme düzeni.
Aralıklı oruç uygulamalarının etkileri nelerdir?
Uluslararası araştırma ağı Cochrane tarafından yapılan ve sistematik inceleme niteliği taşıyan çalışmaya göre, fazla kilolu veya obez yetişkinlerde aralıklı oruç uygulaması geleneksel diyet önerilerine kıyasla klinik açıdan anlamlı bir kilo kaybı sağlamıyor.
Bazı durumlarda ise hiçbir müdahale yapılmamasıyla benzer sonuçlar elde edilebiliyor.
Aralıklı oruç ve kilo kaybı arasındaki ilişki
Araştırma sonuçları, aralıklı orucun kilo kaybı yüzdesinde çok az veya hiç fark yaratmayabileceğini, vücut ağırlığının %5’ini kaybetme hedefinde belirgin bir avantaj sağlamadığını, yaşam kalitesinde önemli bir iyileşme göstermediğini ve yan etkiler açısından belirgin bir fark ortaya koymadığını ortaya koydu.
Obezite küresel bir sağlık sorunu olarak, Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 1975’ten bu yana yetişkinlerde obezite oranı üç katından fazla arttı.
Uzman görüşleri ve diyetin sürdürülebilirliği
2022 yılında dünyada 2,5 milyar yetişkin fazla kilolu, bunların yaklaşık 890 milyonu ise obez olarak kaydedildi.
Uzmanlar, kilo kaybının kalp-damar hastalıkları, tip 2 diyabet ve bazı kanser türleri gibi birçok kronik hastalığın riskini azaltmada temel strateji olduğunu vurguluyor.
Aralıklı oruç ve sağlık üzerindeki etkileri
Ancak diyetle verilen kilonun uzun vadede korunması en büyük zorluk olarak görülüyor. Aralıklı oruç, klasik anlamda bir diyet değil; belirli dönemlerde kalori kısıtlaması veya açlık, diğer dönemlerde ise normal beslenme içeren bir beslenme modeli.
En yaygın yöntemler arasında, günlük yemek yeme süresinin belirli saatlerle sınırlandırılması (örneğin 8 saatlik beslenme penceresi), gün aşırı oruç, haftada bir veya birkaç gün açlık yer alıyor.
Bilimsel araştırmaların sınırlılıkları nelerdir?
Bu yöntemlerin kilo kaybına yol açabileceği düşünülse de, uzun vadeli etkileri konusunda bilim dünyasında tartışmalar sürüyor.
Fondazione Veronesi bilimsel danışmanı ve beslenme biyoloğu Chiara Matilde Ferrari, mevcut araştırmaların bilimsel gücünün sınırlı olduğuna dikkat çekiyor.
Uzun vadede sürdürülebilir beslenme modeli
Ferrari’ye göre çalışmaların çoğunda örneklem sayısı küçük, katılımcıların diyete uyumu farklılık gösteriyor ve araştırmalarda yüksek bırakma oranları bulunuyor. Ayrıca enerji alımını kesin biçimde ölçmek de zor.
Uzmanlara göre bir diyetin kilo kaybı sağlaması için kalori açığı oluşturması gerekiyor. Ancak asıl belirleyici unsur uzun vadede sürdürülebilir bir beslenme modeli.
Ferrari, aralıklı orucun genel sağlık açısından kalıcı bir çözüm sunmadığını belirterek şu uyarıda bulunuyor: “Sağlık yalnızca kilo vermek değildir. Zihinsel sağlık da bunun bir parçasıdır.”
Beslenme eğitimi ve sağlıklı yaşam önerileri
Belirli saatlere kadar aç kalma zorunluluğu stres yaratabilir. Bunun yerine Akdeniz tipi veya bitki ağırlıklı dengeli bir beslenme modeli çok daha uygun bir yaklaşım.
Uzmanlar, kısa süreli diyetlerden ziyade beslenme alışkanlıklarında kalıcı değişiklik yapılması gerektiğini vurguluyor. Buna “beslenme eğitimi” veya “beslenme yeniden öğrenimi” adı veriliyor.
Aralıklı oruç özellikle şu gruplar için önerilmiyor: Yeme bozukluğu olan kişiler, hamile veya emziren kadınlar, yaşlı bireyler, diyabet veya metabolik hastalığı olan kişiler. Bilim insanlarına göre sağlıklı beslenmenin amacı yalnızca kilo vermek değil, fiziksel ve zihinsel iyilik halini korumak olmalı.
Ferrari şu sözlerle özetliyor: “Çeşitli ve dengeli bir beslenme düzeni uygulamak ve açlık-tokluk sinyallerini dinlemek, kişinin doğal olarak sağlıklı kilo aralığına ulaşmasına yardımcı olur.”
