ABD'de gerçekleştirilen yeni bir araştırma, 80 yaş ve üzerindeki bireylerin yürüyüş hızının bilişsel sağlık üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Araştırmada, 80 yaşından sonra akranlarına göre belirgin biçimde hızlı yürüyen bireylerin bilişsel bozulma geliştirme olasılığının yüzde 51 daha düşük olduğu tespit edilmiştir.
Süper Yürüyenler Kimlerdir?
Bilim insanları, hızlı yürüyen bu bireyleri “süper yürüyenler” olarak tanımlamaktadır. Bu grup, hafıza ile ilişkili hipokampus bölgelerinin daha iyi korunduğu gözlemlenen bireylerden oluşmaktadır. Araştırma, yaklaşık 4 bin kişinin verilerini inceleyerek yürüyüş hızının yaşlanma sürecindeki rolünü detaylandırmaktadır.
İleri yaşlarda yürüme hızı, yalnızca kas ve eklem sağlığına değil, aynı zamanda beynin yaşlanma biçimine dair önemli bir gösterge olarak değerlendirilmektedir. Araştırmanın sonuçları, hızlı yürüyen bireylerin bilişsel gerileme süreçlerinin daha yavaş ilerlediğini ortaya koymaktadır.
Araştırmanın Yöntemi Nasıldı?
Bu araştırma, 80 yaş ve üzerindeki bireylerin yer aldığı beş farklı uzun süreli yaşlanma çalışmasından elde edilen verilerin bir araya getirilmesiyle gerçekleştirilmiştir. Başlangıçtaki yaş ortalaması yaklaşık 84 olan 3 bin 989 katılımcı üzerinde yapılan analizde, bireylerin belirli bir mesafeyi ne kadar sürede yürüdüğü ölçülmüştür.
Katılımcılar, kendi yaşı ve cinsiyetindeki kişilerin ortalamasından en az 1,5 standart sapma daha hızlı yürüyenler olarak “süper yürüyen” grubu içerisinde sınıflandırılmıştır. Bu ölçüte göre, katılımcıların yaklaşık yüzde 9'u bu gruba dahil edilmiştir.
Bilişsel Performans Üzerindeki Etkileri Nelerdir?
Araştırma süresince süper yürüyenlerin bilişsel bozulma geliştirme olasılığının diğer katılımcılardan yüzde 51 daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, süper yürüyenlerin genel bilişsel puanlarının yanı sıra hafıza, bilgiyi işleme hızı ve planlama gibi yürütücü işlevlerinin de daha yavaş gerilediği tespit edilmiştir.
Çalışmada kullanılan beyin MR’ları, hızlı yürüyenlerin hafıza oluşumu ve mekânsal yön bulmada rol oynayan hipokampus bölgelerinde daha büyük hacme sahip olduğunu göstermektedir. Ancak, beynin genel kortikal kalınlığı açısından gruplar arasında belirgin bir farklılık bulunmamaktadır.
Alzheimer ve Diğer Demans Türleri ile İlişkisi Nedir?
Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri, yaşamını kaybeden katılımcıların beyin dokularının incelenmesi sonucunda elde edilmiştir. Süper yürüyenlerin yaşamları boyunca bilişsel performanslarının daha iyi olmasına rağmen, ölüm sonrası incelemelerde Alzheimer hastalığı ve diğer demans türleriyle ilişkili patolojik değişikliklerin daha az olmadığı gözlemlenmiştir.
Bu durum, süper yürüyenlerin hastalıkla ilişkili değişiklikleri hiç geliştirmediği anlamına gelmemekte; aksine beyinlerinin bu değişikliklere karşı daha dirençli olabileceği düşünülmektedir. Hızlı yürüyen bireylerin benzer Alzheimer patolojisine rağmen bilişsel işlevlerini daha uzun süre koruyabildiği değerlendirilmektedir.
Yürüyüş Hızının Önemi Nedir?
Araştırmanın yazarlarından Joe Verghese, hızlı yürümenin hareket, denge, görme ve dikkatle ilişkili birden fazla beyin bölgesinin birlikte çalışmasını gerektirdiğini ifade etmektedir. Bu nedenle, yürüme hızı yalnızca bacakların gücünü değil, beyin ve vücut sistemlerinin genel durumunu yansıtan bir gösterge olabilmektedir.
Ancak, kalp-damar sağlığı, kas gücü, eklem sorunları, fiziksel aktivite düzeyi ve genetik özellikler de bireylerin yürüyüş hızını etkileyen faktörler arasında yer almaktadır. Araştırmacılar, çalışmanın hızlı yürümenin bilişsel gerilemeyi doğrudan önlediğini kanıtlamadığını vurgulamaktadır.
