Birleşmiş Milletler, kısaca BM, dünya barışını korumak, uluslararası iş birliğini güçlendirmek ve insan haklarını güvence altına almak amacıyla kurulan en kapsamlı küresel örgüttür. 24 Ekim 1945’te, II. Dünya Savaşı’nın yıkıcı etkilerinin ardından, 51 ülkenin imzaladığı BM Antlaşması ile resmen faaliyete geçti. BM’nin temel amaçları arasında, uluslararası barış ve güvenliği sağlamak, ülkeler arasında iş birliğini geliştirmek ve kalkınmayı desteklemek bulunur.
BM’nin yapısı şu ana organlardan oluşur:
Genel Kurul: Tüm üye ülkelerin temsil edildiği karar alma organı
Güvenlik Konseyi: Uluslararası barış ve güvenliğin korunmasından sorumlu, 15 üyeli karar alma organı
Ekonomik ve Sosyal Konsey (ECOSOC): Ekonomik, sosyal ve kalkınma politikalarını koordine eder
Uluslararası Adalet Divanı: Üye ülkeler arasındaki hukuki ihtilafları çözer
Sekretarya: BM’nin idari ve teknik işlerini yürütür
BM Çocuk Fonu (UNICEF), Dünya Sağlık Örgütü (WHO), UNESCO gibi kuruluşlar da BM çatısı altında faaliyet gösterir
BM, II. Dünya Savaşı’nın yarattığı yıkımı önlemek ve uluslararası çatışmaları önlemek amacıyla önleyici diplomasi ve barışı koruma operasyonları gibi araçlarla küresel düzeyde etkin rol oynar.
türkiye'nin bm'deki rolü ve küresel barışa katkısı
Türkiye, BM’nin kurucu üyesi olarak 24 Ekim 1945’ten itibaren örgütün faaliyetlerinde yer almaktadır. Türkiye, BM çatısı altında barış operasyonlarına katkıda bulunmuş, kalkınma ve insani yardım projelerinde aktif rol üstlenmiştir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda ve Güvenlik Konseyi’nde Türkiye, özellikle Orta Doğu, Balkanlar ve Afrika’daki krizlerde arabuluculuk ve diplomasi girişimleri ile dikkat çekmiştir.
Türkiye’nin BM’deki rolü özetle şunları kapsar:
Barış ve güvenlik operasyonları: BM Barış Gücü’ne asker ve polis göndermesi
İnsani yardım: BM’nin insani yardım programlarına finansal katkı ve lojistik destek
Küresel diplomasi: Mülteci krizleri, çatışma çözümü ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinde aktif politika
BM’nin Önemi ve Küresel Görevleri
BM, günümüzde sadece bir diplomasi platformu değil, aynı zamanda küresel sorunlara çözüm üretmeye çalışan bir yapı olarak öne çıkıyor. BM’nin önemini şu başlıklarda özetlemek mümkün:
Barış ve Güvenlik: Ülkeler arasında çatışmaların önlenmesi, silahlı çatışmaların durdurulması
İnsan Hakları: Evrensel insan haklarının korunması, uluslararası hukuk normlarının uygulanması
Kalkınma ve İnsani Yardım: Sürdürülebilir kalkınma hedefleri (SDG), açlık ve yoksullukla mücadele
Çevre ve İklim: İklim değişikliği, doğal kaynak yönetimi ve çevre koruma
BM ve İsrail-Hamas Savaşı
Son dönemde BM, İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırıları ve İsrail-Hamas savaşı bağlamında önemli bir rol üstlendi. BM’nin tutumu ve eylemleri şunları kapsadı:
Güvenlik Konseyi Bildirimleri: BM Güvenlik Konseyi, çatışmanın durdurulması ve sivillerin korunması için acil toplantılar düzenledi. Ancak veto hakkına sahip bazı ülkeler nedeniyle kararların uygulanması zaman zaman gecikti.
İnsani Yardım ve Tahliye: BM’nin Filistinli mülteciler için kurduğu UNRWA ve UNICEF, Gazze’de sivillere insani yardım ulaştırdı. Gıda, su, tıbbi malzeme ve barınma desteği sağlandı.
Diplomasi ve Arabuluculuk: BM Genel Sekreteri ve özel temsilcileri, tarafları çatışmaları durdurmaya ikna etmek için yoğun diplomasi yürüttü. Türkiye ve diğer üye ülkelerle koordinasyon sağlandı.
Kamuoyu ve Uluslararası Baskı: BM raporları, çatışmalarda yaşanan sivillerin zararını ve altyapı yıkımını belgelendirerek uluslararası toplumu bilgilendirdi ve taraflara baskı unsuru oluşturdu.
BM’nin bu süreçteki rolü, sivillerin korunması ve çatışmanın uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınması yönünde yoğunlaştı. Ancak çatışmanın karmaşıklığı ve tarafların tutumları, BM’nin müdahale kapasitesini sınırlayan bir unsur olarak öne çıktı.
Türkiye, orta doğu'daki krizlere çözüm arayışında!
Türkiye, BM çatısı altında, İsrail-Hamas savaşında insani yardım ve diplomasi odaklı bir politika izledi. Türkiye’nin katkıları:
Gazze’de sivil halk için insani yardım sağlanması
BM ve taraf ülkelerle diplomatik temasların yürütülmesi
Uluslararası kamuoyuna ve BM platformuna aktif bilgilendirme ve lobi faaliyetleri
Türkiye’nin BM içindeki konumu, hem Orta Doğu’daki krizlere çözüm arayışı hem de insani yardım ve uluslararası diplomasi noktasında stratejik önem taşıyor.
24 Ekim’in Küresel Önemi
Her yıl 24 Ekim’de kutlanan Dünya Birleşmiş Milletler Günü, BM’nin tarihini, barış ve iş birliği misyonunu hatırlatmak açısından kritik bir gün olarak değerlendiriliyor. Türkiye, BM’nin kurucu üyelerinden biri olarak, küresel barış ve kalkınma süreçlerine aktif katkıda bulunmaya devam ediyor. BM’nin özellikle çatışma bölgelerindeki diplomasi ve insani yardım çalışmaları, günümüzün en büyük uluslararası önceliklerinden biri olarak öne çıkıyor.
