Ankara 18. Aile Mahkemesi, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinde yer alan “boşanma davası reddedilen eşlerin yeniden dava açabilmesi için 1 yıl beklemesi” şartını Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşıdı. Mahkeme, söz konusu düzenlemenin bireylerin özel hayatına ve aile düzenine gereksiz müdahale anlamına geldiğini belirterek, iptal talebinde bulundu.
Bu başvuru, geçtiğimiz yıl “3 yıllık bekleme süresini” iptal eden AYM kararının ardından boşanma hukukunda ikinci önemli dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
'ÖLÇÜSÜZ MÜDAHALE VE HAK ENGELİ'
Ankara 18. Aile Mahkemesi’nin gönderdiği gerekçeli başvuruda, uygulamanın ölçülülük ilkesine aykırı olduğu ve kişilerin boşanma hakkını makul olmayan biçimde geciktirdiği vurgulandı. Mahkeme, boşanma süreçlerinin yıllarca sürdüğüne, istinaf ve temyiz aşamalarıyla birlikte 10 yılı aşan davalar yaşandığına dikkat çekti.
Kararda ayrıca şu değerlendirmeler yer aldı:
- Fiilen bitmiş bir evliliğin bekleme şartıyla uzatılması, bireylerin özel hayatına gereksiz müdahale anlamına gelir.
- Yargıtay içtihatları, uzun süreli ayrılığın zaten evliliğin temelinden sarsıldığına delil sayıldığını göstermektedir.
- Bu nedenle, “ret sonrası 1 yıl bekleme” kuralı gereksiz bir tekrar niteliğindedir.
3 YILDAN 1 YILA İNEN SÜRE YENİDEN GÜNDEMDE
AYM, 22 Şubat 2024 tarihli kararında aynı maddenin önceki halindeki “3 yıllık bekleme süresini” iptal etmişti.
O kararda Yüksek Mahkeme, kuralın “özel ve aile hayatına saygı hakkı ile aile kurumunun korunması arasında makul dengeyi sağlamadığını” belirterek ölçüsüz bulmuştu.
Bu kararın ardından 14 Kasım 2024’te yürürlüğe giren 7532 sayılı Kanun ile bekleme süresi 1 yıla indirilmişti.
Ancak şimdi, bu yeni sürenin de ölçüsüz olduğu iddiası AYM gündemine taşındı.
AYM ESAS İNCELEMEYE GEÇİYOR
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Ankara 18. Aile Mahkemesi’nin başvurusunu ilk inceleme aşamasında kabul etti.
Dosya, raportör görüşüyle birlikte esas incelemeye alınacak. Yüksek Mahkeme’nin önümüzdeki haftalarda vereceği karar, boşanma hukukunda “ret sonrası bekleme” kuralının geleceğini belirleyecek.
Olası bir iptal durumunda, boşanma davası reddedilen eşler 1 yıl beklemeksizin yeniden dava açabilecek.
HUKUKÇULAR NE DİYOR?
Uzmanlara göre, bekleme süresinin kaldırılması durumunda:
- Boşanma süreçleri kısalacak,
- Mahkemelerin iş yükü azalacak,
- Taraflar özel hayatlarına daha hızlı yön verebilecek.
Hukukçular, bu kararın boşanma hakkını “temel hak” düzeyine çıkarabileceğini, fiilen bitmiş evliliklerin “bekleme şartı” nedeniyle sürüncemede kalmasının önüne geçileceğini belirtiyor.
GÖZLER AYM’DE
Ankara 18. Aile Mahkemesi’nin başvurusu, Türk Medeni Kanunu’nda yeni bir reformun kapısını aralayabilir. Yüksek Mahkeme’nin vereceği karar, yalnızca bireysel davaları değil, aile hukukunun geleceğini de etkileyecek. Tüm gözler şimdi Anayasa Mahkemesi’nin vereceği tarihi kararda.
