Çelik sektöründe faaliyet gösteren patronlar, iş cinayetleri, düşük ücretler ve doğa tahribatı gibi olumsuzluklarla sermaye biriktirdikten sonra şimdi de yeşil dönüşüm faturasını halkın üzerine yüklemeye hazırlanıyor. Bu dönüşüm için öngörülen maliyetin 30 milyar avro civarında olduğu belirtiliyor.
Yeşil Dönüşüm İçin Ne Kadar Yatırım Gerekiyor?
Türkiye çelik sektörünün 2053 net sıfır emisyon hedefine ulaşabilmesi için hazırlanan yol haritası, 2050 yılına kadar emisyonların yüzde 92 oranında azaltılmasının gerektiğini ortaya koyuyor. Bu hedefe ulaşmak için yıllık 1.5 milyar avroluk bir yatırım yapılması gerektiği vurgulanıyor. Çelik patronlarının oluşturduğu senaryoda, toplamda 30 milyar avro tutarında bir finansman ihtiyacı olduğu ifade ediliyor.
Bu finansmanın sağlanması için ise ucuz kredi, devlet teşviki ve kamu garantisi gibi talepler öne çıkıyor. Türkiye çelik sektörünün dönüşüm sürecini desteklemek amacıyla hazırlanan rapor, Koç Holding'e ait Dedeman Hotel'de düzenlenen bir toplantıda tanıtıldı. Toplantıda, SEFiA Direktörü Bengisu Özenç ve Çelik İhracatçıları Birliği (ÇİB) Yönetim Kurulu Başkanı Uğur Dalbeler, sektörün geleceği hakkında bilgi verdiler.
Türkiye’nin Çelik Üretimindeki Rolü Nedir?
Türkiye, dünya genelinde yedinci büyük ham çelik üreticisi konumundadır. Bu bağlamda, sektörün dönüşümü sadece iklim hedefleri açısından değil, aynı zamanda dış ticaret ve rekabet açısından da büyük önem taşımaktadır. 2025 yılında Türkiye, 38.1 milyon ton ham çelik üretmiş olup, çelik sektörü sanayi kaynaklı emisyonların yaklaşık yüzde 40’ından sorumlu tutulmaktadır. Türkiye’nin toplam mal ihracatının yüzde 42.7’si 2025 yılında Avrupa Birliği (AB) ülkelerine gerçekleştirilmiştir.
Türkiye, 2025 yılının ilk sekiz ayında AB’ye en fazla çelik ihraç eden ülke konumunda bulunmuş ve çelik ihracatının yüzde 21’i AB ülkelerine yapılmıştır. Ancak, AB’nin sınırda karbon düzenleme mekanizmasının 2026 yılında mali yükümlülük aşamasına geçmesi, çelik üretiminde karbon yoğunluğunu düşürme baskısını artırmaktadır.
Hurda İhtiyacının Karşılanması ve Dönüşüm Süreci
Türkiye’de çelik sektörü açısından hurda, stratejik bir ham madde olarak değerlendirilmektedir. Küresel çelik üretiminde hurda bazlı üretimin payı yüzde 28 civarında iken, Türkiye’de demir-çelik üretiminin yüzde 70’ten fazlası hurdaya dayanmaktadır. Ancak, hurda ihtiyacının büyük bir kısmı ithalatla karşılanmaktadır. Mevcut tüketim yapısında kullanılan hurdanın yaklaşık yüzde 65-70’i ithal edilmektedir.
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı verilerine göre, Türkiye, başta ABD, Hollanda, İngiltere ve Belçika olmak üzere dış kaynaklardan hurda satın almaktadır. 2023 yılında yalnızca ABD’den yaklaşık 4.5 milyon ton çelik hurdası ithal edilmiştir. Bu ithalat bağımlılığı, dönüşüm sürecinde maliyet ve tedarik güvenliği açısından önemli bir sorun teşkil etmektedir.
Emisyon Azaltım Hedefleri ve Finansman Modelleri
2050 yılına kadar emisyonların azaltılmasına yönelik üç farklı senaryo oluşturulmuştur. Mevcut politikaların sürmesi halinde emisyonlarda yüzde 45, kademeli dönüşüm senaryosunda yüzde 74, hızlandırılmış dönüşüm senaryosunda ise yüzde 92 azaltım öngörülmektedir. Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefiyle uyumlu görülen tek seçenek, yüzde 92 azaltım öngören hızlandırılmış dönüşüm senaryosudur.
Bu hedefe ulaşılması için gereken yüksek yatırımın finansmanında kamu kaynakları, teşvikler ve garantilerin devreye sokulması gerektiği ifade edilmektedir. Hızlandırılmış dönüşüm senaryosunun hayata geçirilmesi için 20 yıl boyunca yılda yaklaşık 1.5 milyar avro yatırım yapılması gerektiği belirtilmektedir. Bu yatırımın kaynağı olarak ulusal emisyon ticaret sistemi ve karbon düzenleme mekanizmalarından elde edilecek gelirlerin önemli bir rol oynaması beklenmektedir.
