Türkiye genelinde geri dönüşüm oranlarını artırmak ve çevre kirliliğini önlemek amacıyla tasarlanan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, 1 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla 81 il ve 973 ilçede eş zamanlı olarak hayata geçirildi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) tarafından yürütülen proje, içecek ambalajlarının doğaya karışmadan geri dönüşüm zincirine entegre edilmesini amaçlıyor.
TRT Haber tarafından aktarılan verilere göre, Şubat 2025'te Sakarya'da pilot olarak başlatılan ve ardından 7 bölgede 7 ile yayılan uygulamada ambalaj başına 0,25 TL olan teşvik bedeli, ulusal ölçekte başlayan yeni aşamayla birlikte 1 TL olarak güncellendi. Vatandaşlar, "DOA" ambalaj logolu ürünleri iade noktalarına ya da Depozito İade Makinelerine (DİM) teslim ettiklerinde ambalaj bedellerini alabilecek.
Tüm İşletmeler İade Noktası Olacak
Sistem mimarisine göre, Türkiye genelinde faaliyet gösteren market zincirleri, süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafeleri kapsayan HOREKA işletmeleri birer iade noktası olarak işlev görecek. Depozitolu içecek satışı gerçekleştiren ve bu ürünleri tüketen tüm işletmelerin, 1 Temmuz 2026 tarihine kadar dbys.gov.tr adresi üzerinden kayıt işlemlerini tamamlaması yasal bir zorunluluk olarak bildirildi. Bu işletmeler, topladıkları atık ambalajları sistem üzerinden seçecekleri yetkili saha operatörlerine teslim etmekle yükümlü olacak.
Ekonomiye Yıllık 30 Milyar Liralık Katkı
Sıfır Atık Hareketi verilerine dayandırılan projeksiyonlara göre, DOA uygulamasının tam kapasiteyle işletilmesi durumunda Türkiye'de her yıl yaklaşık 25 milyar adet içecek ambalajının çöpe gitmeden geri dönüştürülmesi planlanıyor. Bu geri kazanım modelinin, ham madde ithalatını ve enerji sarfiyatını azaltarak ülke ekonomisine yıllık bazda 30 milyar TL seviyesinde doğrudan ekonomik girdi sağlaması öngörülüyor.
Dijital Cüzdan Altyapısı ve Nakit Transferi Seçenekleri
Sistemin finansal altyapısı dijital cüzdan entegrasyonuyla çalışıyor. Depozito noktalarına bırakılan her ambalaj için hak edilen 1 TL'lik tutar, kullanıcıların akıllı telefonlarına yükleyecekleri DOA mobil uygulaması içerisindeki dijital cüzdana anında aktarılıyor. Hak sahipleri, cüzdanlarında biriken bu bakiyeleri anlaşmalı bankalar aracılığıyla kişisel hesaplarına transfer edebiliyor, ATM'ler üzerinden nakit olarak çekebiliyor ya da anlaşmalı zincir marketlerdeki alışverişlerinde doğrudan ödeme yöntemi olarak kullanabiliyor.
