Uyku bozuklukları, günlük yaşam kalitesini doğrudan etkileyen önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Buse Çağla Arı, GZT’ye özel açıklamasında uykusuzluktan uyku apnesine, gece sık uyanmadan aşırı uykululuk haline kadar farklı uyku sorunlarının nedenlerini ve hangi durumlarda uzman desteği alınması gerektiğini anlattı.
Uyku Bozuklukları Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Uyku bozuklukları farklı şekillerde ortaya çıkabiliyor. Bu bozuklukların tek bir türü bulunmuyor. En sık karşılaşılan sorunların başında insomnia, yani uykusuzluk geliyor. Uykusuzluk; metabolik veya mekanik nedenlerin yanı sıra farklı hastalıklarla ve psikolojik faktörlerle de ilişkili olabiliyor. Bu nedenle öncelikle sorunun insomnia olup olmadığı ve hangi türde görüldüğünün değerlendirilmesi gerekiyor.
Bir diğer uyku bozukluğu grubu ise parasomnialar. Uyurgezerlik, karabasan, uykuda bağırma, çığlık atma ve kabus görme gibi durumlar bu grupta değerlendiriliyor. REM uykusu davranış bozukluğu da görülebilen sorunlar arasında bulunuyor.
Uyku Apnesinin Belirtileri ve Etkileri
İnsomniaların ardından sık karşılaşılan uyku sorunlarından birinin uyku apnesi olduğunu belirten Arı, bu hastalığın özellikle gece nefesin durması ve horlama ile kendini gösterebildiğini ifade etti. Uyku apnesi yaşayan kişiler, gece boyunca yeterli süre uyusalar dahi sabah dinlenmiş şekilde uyanamayabiliyor. Gece sık idrara çıkma, gündüz yorgunluğu, konsantrasyon ve odaklanma güçlüğü, baş ağrısı ve gece ense bölgesinde yoğun terleme de eşlik edebilen belirtiler arasında yer alıyor.
Uyku sorunlarının yalnızca uykuya dalamamakla sınırlı olmadığını belirten Arı, bazı kişilerin kolayca uykuya dalsa da gece boyunca sık sık uyanabildiğine dikkat çekti. Bu durumun en sık nedenlerinden biri olarak uyku apnesi öne çıkıyor. Apne sırasında kişi yüzeysel uykudan derin uykuya geçemeyebiliyor. Bunun sonucunda uykunun bölünmesi veya kişinin farkında olmadan yeniden yüzeysel uykuya geçmesi söz konusu olabiliyor.
Aşırı Uykululuk ve Diğer Uyku Sorunları
Uyku bozuklukları yalnızca uykusuzlukla kendini göstermiyor. Aşırı uykululuk hali de değerlendirilmesi gereken sorunlar arasında bulunuyor. Narkolepsi ve hipersomni sendromları bu kapsamda ele alınıyor. Özellikle uzun süre uyumasına rağmen sürekli yorgun uyanan veya 8 saatten daha fazla uyuyan ve buna rağmen uyanmakta belirgin güçlük yaşayan kişilerde hipersomni sendromlarının değerlendirilmesi gerekebiliyor.
Gündüz ortaya çıkan uyku halinin farklı nedenleri olabileceğini belirten Arı, beslenmenin de bunlardan biri olduğunu söyledi. Özellikle karbonhidrat ağırlıklı veya normalden fazla tüketilen öğünlerin ardından kan şekeri değişiklikleri ve insülin düzenlenmesiyle ilişkili olarak uyku hali görülebiliyor. Bunun yanında gece yeterince dinlendirici uyuyamamak da gün içinde sürekli uykulu hissetmeye neden olabiliyor.
Nöroloji Uzmanına Ne Zaman Başvurulmalı?
Stres, endişe ve kaygıya bağlı ortaya çıkan uyku sorunlarının, bu durumlar kontrol altına alındığında azalması bekleniyor. Ancak şikayetlerin devam etmesi veya sirkadiyen ritim bozukluğu, uykuya geç dalma, uykuyu sürdürememe ve yetersiz uyku süresi gibi sorunların bulunması halinde uzman değerlendirmesi önem taşıyor. Arı, özellikle uyku apnesi, uykuda solunum bozuklukları, narkolepsiye bağlı ani uyku atakları ve gün içinde aşırı uykululuk gibi durumlarda nöroloji uzmanına başvurulması gerektiğini belirtti.
Uyku bozukluklarının değerlendirilmesinde uyku laboratuvarlarında polisomnografi adı verilen uyku testi uygulanıyor. Hastalar bir gece boyunca uyku odasında takip edilirken vücudun farklı bölgelerine yerleştirilen elektrotlarla gece boyunca oluşan uyku verileri kaydediliyor. Kameralı odada gerçekleştirilen incelemede kişinin uyku pozisyonu, horlama durumu, diş sıkma ve bacak hareketleri gibi bulguların yanı sıra uyku sırasında ortaya çıkan solunum bozuklukları da değerlendiriliyor. Varsa apnenin obstrüktif veya santral özellik taşıyıp taşımadığı inceleniyor. Uykuya dalma ve uykuyu sürdürme güçlüğü de test sırasında değerlendirilebiliyor. Tüm gece boyunca elde edilen veriler incelendikten sonra hastada görülebilecek uyku bozukluğu belirlenerek buna yönelik tedavi planlanıyor. Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Buse Çağla Arı, uyku şikayetleri bulunan hastaları değerlendirme yapılmak üzere uyku laboratuvarına beklediklerini belirtti.
