RAND adlı araştırma kurumu tarafından yürütülen ve sonuçları JAMA Pediatrics dergisinde neşredilen rapor, yapay zekâ kullanımının genç kuşak arasında süratle yaygınlaştığını gözler önüne serdi.
gençlerin yüzde 19'u sohbet robotlarına başvuruyor
2025 senesinin ilk aylarında gerçekleştirilen benzer bir kamuoyu yoklamasında gençlerin yüzde 13'ü psikolojik telkinler için sohbet robotlarına danıştığını beyan ederken, kasım ayındaki son ankette bu oran yüzde 19'a tırmandı. RAND Kıdemli Politika Araştırmacısı ve çalışmanın ana yazarı Ryan McBain, "Bu düşündürücü ve hüzünlü bir manzara. Gençlerin yakın çevrelerindeki fertlerle rahatça bağ kurabilecekleri, kendilerini emniyette hissedecekleri destekleyici ilişkilere sahip olmalarını temenni edersiniz" sözleriyle durumu yorumladı.
Yaşları 12 ile 21 arasında farklılık gösteren deneklerle yapılan incelemede, gençlerin çok büyük bir kısmının sohbet robotlarından edindikleri önerileri yararlı bulduğu saptandı. Katılımcıların yaklaşık yüzde 63'ü ise terapi amacıyla yapay zekâ kullandığını hiç kimseye anlatmadığını belirtti.
Uzmanlar, diplomalı ruh sağlığı profesyonellerinin yetersizliği yahut bu servislerden faydalanmanın meşakkatli olması sebebiyle gençlerin yapay zekayı bir alternatif şeklinde gördüğünü öngörüyor. Fakat ChatGPT'nin mimarı OpenAI'dan elde edilen veriler, haftalık periyotta 1,2 milyon kullanıcının intihar eğilimini çağrıştıran ifadeler sarf ettiğini ortaya koyuyor.
‘sohbet robotlarının insan taklidini yapmasını istemem’
Psikiyatri uzmanları, sohbet yazılımlarının kullanıcıyı aşırı derecede tasdik edecek biçimde programlandığına işaret ederek, bu durumun kırılgan şahıslarda hezeyanları tetikleyebileceği veya şiddetlendirebileceği ikazında bulunuyor. Bilim insanları bu vaziyeti "yapay zekâ psikozu" şeklinde nitelendiriyor.
UC Berkeley Kavli Etik, Bilim ve Toplum Merkezi Eş Başkanı psikiyatrist Dr. Jodi Halpern, erken gençlikten yirmili yaşların başlangıcına kadar uzanan periyodun, bireylerin diğer insanlarla en kuvvetli bağları tesis ettiği safha olduğunu dile getirdi. Halpern, "Sohbet robotlarının insan taklidi yapmasını, size kıymet verdiğini yahut duyguları bulunduğunu iddia etmesini kesinlikle istemem. İlişkisel boyutları taklit etmemeliler" diyerek tek taraflı ilişki riskine dikkat çekti.
yapay zeka üreticilerine karşı davalar açılıyor
Yapay zekâ üreticileri ise tırmanan güvenlik endişeleri nedeniyle davalarla yüzleşiyor. California'da bir ebeveyn, evlatlarının intiharına ChatGPT'nin zemin hazırladığı gerekçesiyle yasal süreç başlatırken, Florida Başsavcısı James Uthmeier da platformun bağımlılık, zihinsel gerileme ve intihar riski barındırdığı teziyle OpenAI ve Sam Altman'a dava açtığını ilan etti.
OpenAI sözcüsü, kriz tespit mekanizmaları ve veli kontrolleri gibi muhafaza edici sistemler var ettiklerini ileri sürerken; bir diğer rağbet gören platform Character.AI ise ocak ayında benzer sebeplerle açılan davalarda mutabakata vardığını ve 18 yaşından küçük kullanıcıların yapay zekâ karakterleriyle yazışmasını yasakladığını duyurdu.
abd eyaletleri yasal adımlar atıyor
Yapay zekânın psikolojik sağlık alanındaki kullanımını kontrol altına almak maksadıyla bazı ABD eyaletleri yasal adımlar atmaya başladı.
California ve New York: Sohbet robotlarının intihar veya öz kıyım fikirlerini körüklemesini önleyecek ve kullanıcıları ivedi yardım hatlarına sevk edecek hukuki mecburiyetler uygulamaya koydu.
Illinois: Yapay zekânın terapi maksadıyla istihdam edilmesini tamamen yasaklayan daha sert bir kanunu tasdik etti.
Kaynak: TRT Haber
