Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) başkanı Fatih Birol, enerji kaynaklarının merkezinde fosil yakıtların yer almayacağını ve artık kesin bir şekilde ‘elektrik çağı’na girdiğimizi ifade etti. Birol, gelecek on yılda küresel ekonomiye eklenecek elektrik üretiminin, önceki on yıldakinin iki katından fazla olacağını vurguladı.
Birol, ülkelerin enerji arzını güvence altına almak için İran savaşı gibi arz şoklarına ve fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı bir yarış içinde olduklarını belirtti. IEA’nın verilerine göre, ulaşım sektörü elektrikleşme sürecini hızla benimsemekte; özellikle Çin haricinde elektrikli otomobil satışları son dokuz ayda yüzde 60 oranında artış göstermiştir.
Yapay Zeka ve Elektrik Üretimi Arasındaki Bağlantı Nedir?
Birol, yapay zeka veri merkezlerinin yaygınlaşmasının elektrik üretimini artırdığını da dile getirdi. Ayrıca, küresel sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti arttığı için klimaların hızla yaygınlaştığını ve bu durumun elektrik talebini artırdığını ifade etti.
Ancak yapay zekanın iklim üzerindeki olumsuz etkileri de göz ardı edilmemelidir. BloombergNEF’in araştırmasına göre, veri merkezi kuran şirketler, enerji ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla doğalgaz santralleri kurmayı planlamaktadır. Bu santrallerin yüzde 90’ının ABD’de kurulması öngörülmekte ve toplam kapasitesi 181 gigavat olarak belirlenmiştir.
Elektrik Talebindeki Artış ve Fosil Yakıtların Geleceği Nasıldır?
Gelecek on yılda 12 bin gigavat elektrik üretimi beklenmektedir. Türkiye ev sahipliğinde düzenlenen COP31 iklim zirvesinde Birol, petrol ve doğalgaz kullanımının devam edeceğini, ancak baskın enerji kaynağının elektrik olacağını belirtti. Dünya genelinde son on yılda yaklaşık beş bin gigavatlık elektrik kapasitesi yaratıldığı, gelecek on yılda ise bu rakamın temkinli bir tahminle yaklaşık 12 bin gigavata ulaşacağı ifade edildi.
Ancak, güncel veriler ‘elektrik çağı’ tanımını sorgulatmaktadır. Körfez ülkelerinin yüksek ihracatının etkisiyle küresel petrol arzı ekimde günlük 2 milyon 300 bin varil artış göstererek 105 milyon 360 bin varile ulaşmıştır. IEA’ya göre, bu yıl küresel petrol arzı geçen yıla göre günlük dört milyon 700 bin varil azalarak yaklaşık 101 milyon 600 bin varil olacak, ancak gelecek yıl günlük yaklaşık 6 milyon 500 bin varil artışla 108 milyon 100 bin varile yükselecektir.
Ulaşım ve İklim Değişikliği Üzerindeki Etkileri Neler Olacak?
Talep tarafında, gelecek yılki artışın yaklaşık yüzde 80’inin, tedarik zincirlerinin normale dönmesiyle LPG, etan ve naftadan kaynaklanması beklenmektedir. Ulaşım yakıtlarında ise elektrifikasyon ve yakıt verimliliği nedeniyle artış sınırlı görünmektedir. Yapay zeka, ulaşım ve klimalar COP31’in önemli gündem başlıklarından birini oluşturmakta; küresel ısınmanın 1,5 dereceyle sınırlandırılması amacıyla elektriğin enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılması hedeflenmektedir.
Günümüzde elektrik, enerji ihtiyacının yalnızca dörtte birini karşılamakta; enerji tüketiminin dörtte üçü hala fosil yakıtlardan sağlanmaktadır. Birol, dünya genelinde elektrik üretiminin giderek daha fazla yenilenebilir kaynaklardan sağlandığını ve bu sürecin gelecek yıllarda hızlanacağını öngörmektedir. Elektrifikasyon hedefine birçok ülkenin destek verdiğini belirten Birol, bu sürecin arkasında üç ana etkenin bulunduğunu ifade etti. Bunlar arasında yapay zeka ve veri merkezleri, ulaşımın elektrikleşmesi ve klimaların yaygınlaşması yer almaktadır.
Birol, küresel enerji talebinin hızla arttığını, ancak küresel elektrik talebinin toplam enerji talebinden üç kat daha hızlı büyüdüğünü vurguladı. Bu durumu durdurmanın mümkün olmadığını belirten Birol, asıl meselenin elektriğin insanlar için karşılanabilir hale getirilmesi olduğunu ifade etti.
