İrtikap suçu, kamu görevlisinin görevinden doğan yetkisini kullanarak vatandaşı baskı altına alması, kandırması ya da kişinin hatasından yararlanarak menfaat sağlaması durumlarını kapsamaktadır. Bu suç, Türk Ceza Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiş ve yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilen bir suç türü olarak tanımlanmaktadır.
İrtikap Suçu Nedir?
İrtikap, kamu görevlisinin görevinden kaynaklanan yetki, nüfuz veya güveni kötüye kullanarak bir kişiden haksız menfaat sağlaması ya da menfaat vaat ettirmesi anlamına gelmektedir. Türk Ceza Kanunu'nun 250. maddesinde düzenlenen bu suçta, mağdurun iradesi kamu görevlisinin baskısı, hilesi veya görevin sağladığı etki nedeniyle yönlendirilmektedir. Bu yönüyle irtikap, kamu görevlisinin tek taraflı davranışıyla oluşan suçlar arasında yer almaktadır.
İrtikap Suçu Hangi Şartlarda Oluşur?
İrtikap suçunun oluşabilmesi için bazı temel şartların bir arada bulunması gerekmektedir. Bunlar arasında failin kamu görevlisi olması, görevin sağladığı yetki veya nüfuzun kötüye kullanılması, mağdurdan haksız menfaat sağlanması ya da menfaat vaat ettirilmesi ve menfaatin baskı, ikna veya mağdurun hatasından yararlanılarak elde edilmesi yer almaktadır. Bu unsurlardan biri eksik olduğunda farklı suç tipleri gündeme gelebilmektedir.
İrtikap Suçu Nasıl İşlenir ve Cezası Nedir?
İrtikap suçu, üç farklı işleniş biçimiyle ele alınmaktadır. Bu işleniş biçimleri, uygulanacak cezayı da doğrudan etkilemektedir. Kamu görevlisinin görevinden doğan nüfuzu kullanarak mağduru baskı altına alıp haksız menfaat sağlaması durumunda ceza 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası ile sonuçlanmaktadır. İkna suretiyle mağduru haksız menfaat sağlamaya ikna etmesi durumunda ceza 3 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası olarak belirlenmektedir. Hatadan yararlanma suretiyle mağdurun yaptığı hatayı bilerek kendi lehine kullanması durumunda ise ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası uygulanmaktadır. Rüşvet ve irtikap suçları benzer görünse de farklı nitelik taşımaktadır.
İrtikap ve Görevi Kötüye Kullanma Arasındaki Fark Nedir?
Görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı davranmasını kapsayan genel bir suç olarak tanımlanmaktadır. İrtikap suçunun tüm unsurları oluştuğunda ise ayrıca görevi kötüye kullanma suçundan ceza verilmemektedir. Çünkü irtikap, Türk Ceza Kanunu'nda özel olarak düzenlenmiş ayrı bir suç niteliği taşımaktadır. Dolayısıyla, irtikap suçu yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilmektedir.
