İspanya'nın Pazar günü oynanan Dünya Kupası finalinde Arjantin'i 1-0 yenmesi, FIFA'dan rekor düzeyde 50 milyon dolar (43,7 milyon euro) ödül kazanmasına ve ekonomiye ölçülebilir ancak kısa süreli bir destek sağlamasına yol açtı. Bu zafer, İspanya'nın 16 yıl aradan sonra elde ettiği ikinci dünya şampiyonluğudur ve bu durum, kazanmanın bir ülkeyi gerçekten zenginleştirip zenginleştirmediği sorusunu yeniden gündeme getirdi.
FIFA, genişletilmiş 48 takımlı turnuva için oluşturulan toplam 655 milyon dolar (572 milyon euro) tutarındaki ödül havuzundan, şampiyon federasyona rekor düzeyde 50 milyon dolar (43,7 milyon euro) ödüyor. Bu ödül, Arjantin’in 2022'de aldığı 42 milyon doların (36,7 milyon euro) üzerinde bir tutardır. İspanyol futbol federasyonu, bu ödülün ne kadarının futbolcular, teknik heyet ve destek ekibi arasında paylaşılacağına karar vermektedir. Geriye kalan miktar ise RFEF’in işletme giderleri ve geliştirme programlarının finansmanında kullanılmaktadır ve yapılan her ödeme vergilendirilmektedir.
Vergi Gelirleri ve Ekonomik Etkiler Neler Olacak?
İspanyol makamlarının, kadrodaki ve İspanya’da ikamet eden 17 oyuncudan yaklaşık 6 milyon euro vergi toplaması beklenmektedir. Bu verginin büyük bir kısmı, yaklaşık 4,4 milyon euro, devlet vergi dairesine giderken, daha küçük paylar Navarra ve Bask bölgesi hazinelerine aktarılacaktır. Ancak, makroekonomik etkileri değerlendirmek daha karmaşık bir meseledir.
Oxford Bulletin of Economics and Statistics dergisinde yayımlanan ve Aberdeen Üniversitesi’nden ekonomist Marco Mello’nun 2024 tarihli araştırmasına göre, Dünya Kupası’nı kazanmanın, finalin ardından gelen iki çeyrek boyunca şampiyon ülkenin yıllık GSYH büyümesini en az yüzde 0,48 artırdığı tespit edilmiştir. Ancak bu etkinin zamanla sönümlendiği ve araştırmanın şampiyon ülkelerden oluşan örnekleminin oldukça küçük olduğu da vurgulanmaktadır.
İhracat ve Kutlamaların Ekonomiye Etkisi Nedir?
Görünüşe göre asıl itici güç, kutlamalara yapılan harcamalardan ziyade ihracattır. Şampiyonluk, ülkenin mal ve hizmetleri için küresel bir reklam kampanyası işlevi görmektedir ve bu nedenle ihracat büyümesi beş ila altı puan daha hızlı bir şekilde gerçekleşmektedir. Ekonomist Pedro Santa Cruz'a göre, bu tahmini artış İspanya’nın 1,69 trilyon euroluk ekonomisine uygulandığında kabaca 4 milyar euroya denk gelmektedir.
Ancak Santa Cruz, FIFA’nın ödülünün tek başına ülkenin ulusal üretiminin yalnızca bir çeyrek saatine tekabül ettiğini belirtmektedir. İspanya’da kutlama havası, gerçekte olduğundan daha parlak bir tablo çizmektedir. Ödeme platformu Square verilerine göre, İspanya’nın grup maçları sırasında bar ve restoranlardaki işlemler yüzde 36 artmış, Sevilla’da bu artış yüzde 66’ya kadar çıkmıştır. Ancak bunun büyük bölümü, yeni paranın sisteme girişi yerine, başka harcama kalemlerinden kaydırılan tüketimi yansıtmaktadır.
Geçmişteki Şampiyonlukların Ekonomik Etkileri Nasıldı?
Zafer kutlamalarının da benzer bir etki yaratması beklenmektedir; kazanan takımı karşılamak için Madrid sokaklarına bir milyondan fazla kişinin çıkacağı tahmin edilmektedir. Ancak İspanya’nın yakın geçmişi, ekonomik etkileri abartmamak için önemli bir uyarı sunmaktadır. 2010’daki zafer, işsizliğin yaklaşık yüzde 20’ye ulaştığı ve ekonominin banka kurtarma paketine doğru sürüklendiği bir dönemde gerçekleşmiştir ve kazanılan kupa bu olumsuz durumu değiştirmemiştir. Mello’nun araştırması, ev sahibi ülkeler için de anlamlı bir uzun vadeli büyüme etkisi tespit etmemektedir.
