Kazakistan cumhurbaşkanı yaptığı açıklamada, Rusya'nın ülke çapındaki ayaklanmayı bastırmak için asker göndermesinden bir gün sonra, haydutlar ve teröristler olarak adlandırdığı kişilerden gelen rahatsızlıkları gidermek için vur emri verdiğini söyledi.
Almatı kentinin sokaklarını güvenlik güçleri kontrol ediyor gibi görünüyordu ancak düzinelerce insanın öldürüldüğü ve kamu binalarının yağmalanıp ateşe verildiği şehirden silah sesleri kesilmedi.
Cumhurbaşkanı Kassym-Jomart Tokayev bir televizyon programında, "Militanlar silahlarını bırakmadı, suç işlemeye devam ediyor veya onlar için hazırlanıyorlar. Onlarla mücadele sonuna kadar sürdürülmeli. Kim teslim olmazsa yok edilecek." dedi.
"Kolluk kuvvetlerine ve orduya uyarı yapmadan öldürmek için ateş etme emri verdim."
Tokayev, Orta Asya devletinin 30 yıllık bağımsızlığındaki en şiddetli şiddet için yabancı eğitimli teröristleri suçladı.
Interfax tarafından alıntılanan Rusya Savunma Bakanlığı, 70'den fazla uçağın Rus birliklerini Kazakistan'a getirmek için gece gündüz uçtuğunu ve protestoculardan geri alınan Almatı'nın ana havaalanının kontrolüne yardım ettiklerini söyledi.
Akaryakıt zammına tepki olarak başlayan gösteriler, büyüyerek hükümete ve eski Sovyet devletinin en uzun süre iktidarda kalan hükümdarı olan 81 yaşındaki eski lider Nursultan Nazarbayev'e karşı geniş bir harekete dönüştü.
Başkanlığı üç yıl önce Tokayev'e devretmişken ailesinin, kendi adını taşıyan amaca yönelik başkent Nur-Sultan'da iktidarı elinde tuttuğuna inanılıyor.
ALMATI'DAKİ BİRLİKLER
İçişleri Bakanlığı, 26 silahlı suçlunun tasfiye edildiğini, protestoların başlamasından bu yana 18 polis ve ulusal güvenlik görevlisinin öldürüldüğünü söyledi, rakamlar perşembe gününden bu yana güncellenmedi. Devlet televizyonu 3700'den fazla tutuklama bildirdi.
Cuma sabahı, birliklerin önceki gün boyunca protestocularla çatıştığı Almatı'daki ana meydanın yakınında yeni silah sesleri duyuldu. Reuters muhabirleri, meydanı işgal eden zırhlı kişisel taşıyıcıları ve birlikleri gördü.
Birkaç yüz metre ötede, ağır hasarlı bir sivil arabanın içinde bir ceset yatıyordu. Şehrin başka bir yerinde bir mühimmat dükkanı arandı.
19 milyonluk geniş ülke genelinde bir dizi başka şehirde yaygın huzursuzluklar rapor edildi. Çarşamba gününden bu yana internetin kapalı olması, şiddetin tam boyutunu belirlemeyi zorlaştırıyor.
Moskova'nın hızlı konuşlanması, Kremlin'in eski Sovyetler Birliği'ndeki etkisini sürdürmek için güç kullanmaya hazır olduğunu gösterdi. Askerler, Rusya ve beş eski Sovyet müttefikinden oluşan Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü çatısı altında gönderildi. Gücünün 2500 civarında olacağını ve birkaç gün veya hafta Kazakistan'da kalacağını söyledi.
Dışişleri Bakan Yardımcısı Alexander Grushko, Moskova'nın "Kazakistan için ayağa kalktığını ve müttefiklerin yapması gerekeni yaptığını" söyledi.
Beyaz Saray sözcüsü Jen Psaki, Washington'un Rus liderliğindeki konuşlandırmayı yakından takip ettiğini söyledi. "İnsan hakları ihlallerini ve Kazak kurumlarının ele geçirilmesine dayanak oluşturabilecek her türlü eylemi izliyor olacaktı."dedi.
Tokayev yönetimi, Rusların çatışmaya veya "militanların ortadan kaldırılmasına" katılmadığını söyledi.
2019'da cumhurbaşkanlığını Tokayev'e devrettiğinde eski bir Sovyet devletinde hala iktidarda olan son Sovyet dönemi Komünist Parti patronu olan Nazarbayev tarafından onlarca yıldır sıkı bir şekilde yönetilen bir ülkede şiddet benzeri görülmemiş .
Nazarbayev, protestoların başlamasından bu yana ne görüldü ne de kendisinden haber alındı. Tokayev, protestoların başlamasından bu yana Nazarbayev ve yeğenini güvenlik görevlerinden uzaklaştırarak selefinden uzaklaşmaya çalıştı.
Sahanın işletmecisi Chevron (CVX.N) , en üst sahası Tengiz'deki petrol üretiminin Perşembe günü azaldığını ve bazı müteahhitlerin protestoları desteklemek için tren hatlarını kesintiye uğrattığını söyledi. Çatışmaların başlamasından bu yana küresel petrol fiyatları yükseldi ve uranyum fiyatı keskin bir şekilde yükseldi.
Ülke ayrıca, kripto para birimi işlemlerini kaydetmenin elektrik yoğun süreci olan küresel bitcoin "madenciliğinin" yaklaşık beşte birini oluşturuyor ve Kazakistan'ın interneti kapatması, bitcoin'in küresel ağının bilgi işlem gücünü azalttı.
Bu haber Reuters'dan çevrilmiştir. Habere buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
