Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), bazı zincir marketlerde plastik poşet satılmaması ve yalnızca daha pahalı kağıt veya bez çanta seçeneklerinin sunulmasının tüketiciye ekonomik yük getirdiği ve mevzuata aykırı olduğu gerekçesiyle idari denetim yapılmasını tavsiye etti.
Tüketici Seçim Hakkı İhlali Gündemde
KDK’ye yapılan bir başvuruda, zincir marketten alışveriş yapan bir tüketici, kasadan plastik poşet talep ettiğini ancak yalnızca kağıt ve bez çanta satıldığını belirtti. Bu durumun Plastik Poşetlerin Ücretlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında yer alan 8. maddeye aykırı olduğunu ifade eden başvuru sahibi, marketlerin denetlenmesini talep etti.
Başvuruyu değerlendiren KDK, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na tavsiye kararı göndererek zincir marketlerde yasal yükümlülüklere aykırı biçimde plastik poşet satışının tamamen kaldırılmasının idari denetim kapsamına alınmasını ve gerekli yaptırımların uygulanmasını önerdi.
Yasal Mevzuata Aykırılık Vurgusu
KDK kararında, mevcut yasal düzenlemelerin market ve mağazaların plastik poşet satışını tamamen sonlandırarak sadece daha pahalı alternatifleri sunmalarına izin vermediğine dikkat çekildi. İlgili mevzuatın 8. maddesinde, alternatif taşıma ekipmanlarının plastik poşetlere ek olarak sunulabileceği hükmü yer alıyor.
Kararda şu değerlendirme yapıldı:
“Zincir marketin söz konusu uygulaması, tüketiciye seçim hakkı tanımamakta ve çevresel farkındalığı artırmak yerine ekonomik bir zorunluluk yaratmaktadır. Plastik poşetlere alternatif ürünlerin daha yüksek bedellerle tek seçenek olarak sunulması, yasal düzenlemenin özüne ve amacına aykırıdır.”
‘Uygulama Hem Mevzuata Hem Hakkaniyete Aykırı’
KDK, plastik poşetlerin tamamen kaldırılmasının, hem çevre mevzuatına hem de tüketici haklarına aykırı olduğunu vurguladı. Kararda şu ifadelere yer verildi:
“Zincir marketlerin, çevreyi koruma amacıyla plastik poşet bulundurma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve yalnızca alternatif torbaları satışa sunması; mevzuatın ihlali yanında, tüketici hakları ile ekonomik yükümlülük dengesi açısından da hukuka ve hakkaniyete uygun değildir.”
