Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Rusya'ya olan enerji bağımlılığını azaltma yönündeki çabalarını artırarak, 2027 yılına kadar Rus gazı ithalatını tamamen durdurma kararı almışlardır. Bu durum, enerji sektöründe önemli değişimlere yol açmıştır. Özellikle, Rusya'nın Avrupa'ya boru hattı üzerinden gerçekleştirdiği doğal gaz ihracatının 2025 yılında yüzde 44 oranında azalması beklenmektedir. Bu oran, 1970'lerin ortalarından bu yana görülen en düşük seviyeyi temsil etmektedir.
İngiliz haber ajansı Reuters'ın verilerine göre, Rus boru hattı gaz ihracatı 2018-2019 yıllarında yıllık 175-180 milyar metreküp seviyelerine ulaşarak zirve yapmış, bu durum Gazprom ve Rus devletine on milyarlarca dolarlık gelir sağlamıştır. Ancak, 2023 yılı itibarıyla Gazprom'un Avrupa'ya gönderdiği gaz miktarı yalnızca 18 milyar metreküp olarak kaydedilmiştir. Bu gaz, TürkAkım deniz altı boru hattı üzerinden iletilmiştir ve bu miktar, 1970'lerden bu yana görülen en düşük seviye olarak dikkat çekmektedir.
Gaz İhtiyacının Tarihsel Gelişimi Nasıldır?
Gazprom'un verilerine göre, Sovyetler Birliği 1975 yılında Avrupa'ya 19,3 milyar metreküp gaz sağlamıştır. Bu rakam, Sibirya gazı ihracatının ilk yıllarında, 1973'teki 6,8 milyar metreküpten önemli bir artış göstermiştir. Ancak günümüzde, bu tür rakamların geride kaldığı görülmektedir. Gazprom, bu konuda herhangi bir yorum yapmamayı tercih etmiştir.
TürkAkım, Rusya'nın Anapa bölgesinden başlayarak Karadeniz'in altından geçerek Türkiye topraklarına ulaşan bir deniz altı doğal gaz boru hattıdır. Ukrayna'nın Moskova ile olan 5 yıllık transit anlaşmasını sona erdirmesi ve uzatmama kararı alması sonrasında, TürkAkım, Türkiye ve Avrupa ülkelerine doğrudan gaz tedariki sağlayan önemli bir transit güzergah haline gelmiştir. Sırbistan, Macaristan ve Slovakya, TürkAkım üzerinden gaz alan ülkeler arasında yer almaktadır.
TürkAkım Üzerinden Gaz İhracatı Ne Durumda?
Aralık ayında, TürkAkım üzerinden Avrupa'ya yapılan gaz arzı, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 12,9 oranında artarak günlük yaklaşık 56 milyon metreküpe ulaşmıştır. Ayrıca, Kasım ayına göre de yüzde 3'lük bir artış gözlemlenmiştir. Veriler, TürkAkım üzerinden Avrupa'ya yapılan ihracatın 2024 yılında 16,8 milyar metreküpten yaklaşık yüzde 7 oranında arttığını göstermektedir.
Ukrayna güzergahı ile birlikte, 2024 yılı itibarıyla Avrupa'ya yapılan toplam gaz ihracatının 32 milyar metreküpe ulaşması beklenmektedir. Bu durum, 2023 yılına göre yüzde 13'lük bir artış anlamına gelmektedir. Ayrıca, Rusya'nın Avrupa'ya sıvılaştırılmış gaz (LNG) tankerleriyle de ihracat gerçekleştirdiği ve ABD'den sonra AB'nin ikinci büyük gaz tedarikçisi konumunda olduğu bilinmektedir.
