Vakıf üniversitelerinde ortalama yıllık eğitim ücreti, 2018-2026 döneminde 15 bin 817 liradan 458 bin 146 liraya yükselerek yaklaşık 29 kat arttı. Eğitim maliyeti dolar bazında da dört katına çıkarken, üniversitelerin 2026 yılı için hedeflediği toplam gelir 80,67 milyar lirayı aştı. Yüksek ücretlerin etkisiyle doluluk oranı ise yüzde 72,6’ya kadar geriledi.
Ücret Artışlarının Sebepleri Neler?
Üniversite tercih süreci pazartesi günü sona erecek. Adayların tercih maratonu devam ederken eğitim uzmanı Salim Ünsal’ın, vakıf üniversitelerinin 2018-2026 dönemindeki kontenjan, ücret ve gelir verilerini inceleyen çalışması dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Türkiye Gazetesi’nden Mahmut Özay’ın haberine göre, vakıf üniversitelerinde öğrenci başına düşen ortalama yıllık eğitim ücreti, sekiz yılda Türk lirası bazında yaklaşık 29 kat, dolar bazında ise dört kat arttı.
Üniversitelerin 2026 yılı için tüm kontenjanların dolması hâlinde ulaşmayı hedeflediği toplam gelir 80 milyar lirayı geçti. 2018 YKS döneminde vakıf üniversitelerinde yıllık ortalama eğitim ücreti 15 bin 817 lira seviyesindeydi. Bu tutar 2026 YKS döneminde 458 bin 146 liraya yükseldi.
Enflasyonun Etkisi ve Ücretlerdeki Yükseliş
Ücretlerdeki en yüksek yıllık artışlar, enflasyonun etkisinin daha yoğun hissedildiği 2023 ve 2024 yıllarında yaşandı. Ortalama eğitim ücretleri 2023’te yüzde 130,9, 2024’te ise yüzde 119,2 arttı. Üniversite ücretlerindeki yükseliş yalnızca Türk lirasıyla sınırlı kalmadı. 2018’de 2 bin 415 dolar olan ortalama yıllık ücret, 2022’de 2 bin 114 dolara kadar geriledi. Sonraki yıllarda yeniden yükselişe geçen ücretler, 2024’te 5 bin 795 dolara, 2026’da ise 9 bin 635 dolara ulaştı.
Böylece vakıf üniversitelerindeki ortalama eğitim maliyeti, dolar bazında da sekiz yılda yaklaşık dört kat arttı.
Hedeflenen Gelir ve Kontenjan Durumu
Vakıf üniversitelerinin tüm kontenjanlarını doldurması hâlinde elde etmeyi planladığı toplam gelir, 2018’de 2,47 milyar lirayken 2026’da 80,67 milyar liraya çıktı. Gerçekleşen toplam gelir ise 2018’de 1,8 milyar lira seviyesindeyken 2025’te 47,01 milyar liraya yükseldi. Vakıf üniversitelerindeki toplam kontenjan 2018’de 156 bin 507 olarak kayıtlara geçti. Kontenjan sayısı 2025’te 189 bin 731 ile zirveye ulaşırken, 2026’da 176 bin 80’e geriledi.
Yüksek ücret artışları doluluk oranlarına da yansıdı. Doluluk oranı 2022’de yüzde 95,5, 2023’te yüzde 92,5 olarak gerçekleşirken, 2025’te yüzde 72,6’ya düşerek son sekiz yılın en düşük seviyelerinden birini gördü.
Ücret Artışlarının Geleceği Hakkında Ne Söylenebilir?
Araştırmayı hazırlayan eğitim uzmanı Salim Ünsal, vakıf üniversitesi ücretlerinin 2023 öncesinde mi yoksa sonrasında mı daha rasyonel olduğu konusunda kesin bir değerlendirme yapmanın kolay olmadığını söyledi. 2021’den sonra TÜİK tarafından açıklanan kümülatif enflasyonun yüzde 700’e yaklaştığını belirten Ünsal, vakıf üniversitelerinin aynı dönemde yeni kayıt yaptıran öğrenciler için ücretleri yaklaşık 19 kat artırdığını ifade etti.
Ünsal, üniversitelerin 2023 yılına kadar ücret artışları konusunda direnç gösterdiğini, ancak sonraki dönemde sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla daha yüksek zam oranlarına yöneldiğini kaydetti. Tüm artışlara rağmen ortalama yıllık ücretin yaklaşık 400 bin lira düzeyinde kaldığını belirten Ünsal, özel okul ücretleriyle karşılaştırıldığında üniversite eğitiminin hâlâ görece daha düşük maliyetli olduğunu söyledi.
